موئسسه راويان قرآن مبين

  مقدمه كودكان ‌، نوجوانان‌ و جوانان‌ سرمايه‌ هاي‌ اصلي‌ هر كشور براي‌ دست‌ يابي‌ به‌ توسعه‌ ملي‌ اجتماعي‌ سياسي‌، فرهنگي‌ و محور اصلي‌ برنامه‌ هاي‌ بهداشتي‌ و درماني‌ و آموزشي‌ بشمار مي‌آيند چرا كه‌ آينده‌ هر كشوري‌ در دست‌ كودكان‌، نوجوانان‌ وجوانان‌ كنوني‌ خواهد بود، لذا سلامتي‌ جسمي‌، رواني‌ واجتماعي‌ آنها با يافتن‌ اختلالات‌ جسمي‌، رواني‌ اهنجاريهاي‌اجتماعي‌ و همچنين‌ پيش گيري‌، درمان‌ بموقع‌، متضمن‌ سلامت‌ و سعادت‌ جامعه‌ آينده‌ بوده‌ و از اهميت‌ ويژه‌اي‌ برخورداراست‌. كشور ما ايران‌ نيز با عنايت‌ به‌ اينكه‌ يكي‌ از جوانترين‌ جمعيت‌ هاي ‌جهان ‌را دارا مي‌باشد، بطوريكه‌ بيش‌ از يك‌ سوم‌ جمعيت‌ آن‌ را گروههاي‌ سني‌ 24 ـ 6 سال‌ تشكيل‌ مي‌دهد و اكثر قريب‌ به‌ اتفاق‌ آنها نيز در حال‌ تحصيل‌ و در معرض‌مخاطرات‌ جسمي‌، رفتاري‌ و اجتماعي‌ ويژه‌ اين‌ سنين‌ بوده‌ و ارائه‌ خدمات‌ بهداشتي‌، ارتقاء آگاهي‌ و دانش‌ بهداشتي‌ و تقويت‌ رفتارهاي‌ مثبت‌ بهداشتي‌ از بروز بيشتر اين‌ مخاطرات‌ جلوگيري‌ مي‌نمايد. بنابراين‌، آموزش‌ و ارتقاء سلامتي‌ آنها از مهمترين‌ چالشهاي برنامه‌ هاي‌ توسعه‌كشور است‌ . همچنين‌ تامين‌، حفظ‌ و ارتقاء تندرستي‌ آنها براي‌ سلامت‌ خانواده‌ و جامعه‌ در حال‌ و آينده‌ اصلي‌ مهم‌، اساسي‌ و ضروري‌ است‌ و از طرفي‌ ديگر، هم‌ بستر مدرسه‌ كه‌ دانش‌ آموزان‌ ساعات‌ زيادي‌ از عمر خود را در آن‌ محيط‌ مي‌گذرانند بهترين‌ و مناسبترين‌ موقعيت‌ بــراي‌ايجاد دانش‌، آگاهي‌ و بهبود نگرش‌ و عملكرد بهداشتي‌ آنان بحساب‌ مي‌آيد كه‌ بايستي‌ دركنار توجه به ساير كودكان و نوجوانان‌ غير شاغل به تحصيل مد نظر قرار گرفته‌ و در تدوين‌ برنامه‌هاي توسعه‌ بهداشتي ودرماني ‌مورد عنايت‌ وتوجه‌ ويژه‌اي ‌قرار گيرد وبه ‌همين‌ جهت‌ ودر كنار تمام ‌فعاليتها، فعال ‌نمودن ‌خود دانش‌ آموزان‌، والدين ‌،مربيان ‌و معلمين ‌آنها در جهت‌ سلامتي‌ ‌خود و جامعه درحال ‌و آينده ‌يكي‌ ازضروري‌ترين ‌مسائلي‌ است‌ كه‌ بايد در برنامه‌ هاي‌ جاري‌ نظام ‌ارائه‌ خدمات‌ بهداشتي‌ و درماني‌ بخش‌ بهداشت‌ ، آموزش‌ و پرورش‌ و ساير ارگانهاي‌ ذيربط‌ مورد عنايت و پيگيري‌ قرار گيرد.                                       بهداشت کودک از نگاه ابوعلی سینا توصیه های مربوط به نگهداری نوزاد نوزاد را در تابستان بايد با آب معتدل، شستشو داد . در زمستان، آب شستشو بايد كمي گرم باشد ولي نه به آن اندازه اي كه آزار دهنده باشد . بهترين موقع شستشوي نوزاد بعد از خواب طولاني است . رواست كه نوزاد را روزي دو تا سه بار شست و زياني ندارد كه در تابستان آب شستشوي نوزاد، ولرم و تا اندازه اي خنك باشد ولي در زمستان حتما بايد معتدل الحراره باشد . گرمي آب شستشو بايد به حدي باشد كه تن نوزاد را گرم كند . موقع استحمام نوزاد بايد مواظب بود كه آب در سوراخ گوش هايش نفوذ نكند. شير مادر براي نوزاد از هر شير ديگري بهتر است، زيرا بيشتر از هر غذاي ديگر، به گوهر غذايي نوزاد كه در زندگي جنيني به او مي رسد شباهت دارد . حتي به تجربه، ثابت شده است كه در دهان گرفتن نوك پستان ، در دفع آزار شيرخواران، بسيار سودمند است . جهت اعتدال مزاج و پرورش صحيح و سالم نوزاد، علاوه بر شير ، مراعات دو نكته بسيار مهم ديگر نيز ضروري است : يكي از آن دو نكته جنبانيدن نوزاد به آهستگي و ملايمت و ديگري موسيقي و آوازي است كه برحسب عادت، براي خوابانيدن نوزاد مي خوانند . نوزاد به هر نسبتي كه براي جنبانيدن و گوش دادن به موسيقي آمادگي بيشتري پيداكند، تن و روانش براي ورزش هاي بدني و رواني، آمادگي بيشتري مي يابد.       توصیه های مربوط به تربیت کودک وقتي بچه را از شير باز داشتند، غذايش بايد با شوربا (سوپ) و گوشت هاي سبك شروع شود . از شير باز داشتن بچه بايد به طور تدريجي صورت گيرد . بايد بچه را با قرص هايي كه از نان و شكر ساخته شده است مشغول کرد تا پستان را فراموش كند . بچه را تا وقتي كه خود به طور طبيعي ياراي نشستن و راه رفتن ندارد، نبايد به زور به اين كارها وادار كرد، زيرا ممكن است به پشت و ساق هايش آسيبي برسد . در نخستين مراحلي كه طفل نشستن و يا خزيدن بر روي زمين را شروع مي كند، بايد زيراندازش نرم باشد تا از زبري زمين خراش برندارد . بايد چوب و كارد و هر چيزي كه آزار مي رساند ويا مي برد از مسير راهش جمع شود و نگذارند كه طفل از جاهاي بلند پر ت شود . وقتي دندان هاي نيش طفل سر بر مي آورند نبايد چيز سخت را بجود تا ماده اي كه نيش از آن تكوين مي يابد از بين نرود. "بايد بسيار مراقب بود كه در اوان انتقال كودك به مرحله خردسالي، اخلاق و رفتار وي پسنديده و معتدل گردد. براي اين منظور نبايد كاري كرد كه كودك به خشم زياد ، ترس زياد، اندوه و شب بيداري زياد برخورد كند و يا دچار شود . هرچه را طفل آرزو كرد بايد زود برآورده شود و از هر چيز نفرت داشت از وي دور گردد . در اين دستور دو نفع وجود دارد : يكي نفع نفساني است زيرا بچه از همان طفوليت به اخلاق و رفتار نيكو خوي مي گيرد و نيكي در او سرشتي مي شود و از او جدا نمي گردد . ديگر آنكه براي بهبود تنش مطلوب است، زيرا همانطور كه از سوء مزاج، بدخلقي و بدرفتاري سر مي زند، از عادت به بدخويي نيز سوء مزاج پيدا مي شود . مثلا خشم، مزاج را بيشتر از حالت اعتدال گرم مي كند، اندوه ، خشك مزاجي ببار م ي آورد، پژمردگي و كم ارادگي نيروي رواني را سستي مي بخشد و سلامت مزاج رابه سوي بلغمي بودن گرايش مي دهد. پس معلوم مي شود كه در خوش خلقي دي تن و روان نيز هست. وقتي كودك از خواب بيدار شد، بهتر آن است كه استحمام شود و بعد به مدت يك ساعت با اسباب بازي هايش و يا به منظور بازي كردن تنها گذاشته شود، سپس كمي غذا بخورد و از آن به بعد زياد تر از پيش به بازي بپردازد، باز استحمام كند و غذا بخورد و تا حد ممكن نگذارند در وقت غذا خوردن آب بنوشد، زيرا آب غذاي خام را قبل از هضم شدن به درون مي راند. "وقتي كودك به شش سالگي رسيد، بايد او را به معلم و شخص ادب آموز سپرد و به تدريج به كسب تحصيلش واداشت. نبايد او را به زور وادار كرد كه يك دفعه كتاب را بگيرد و از خود دور نسازد. اين بود دستور پرورش خردسالان تا زمان چهارده سالگي آنها . در اين مدت همواره بايد مراقب حال و مزاج آنها بود كه آيا تري يا خشكي در مزاج آنها و يا سختي در جسمشان در ا فزايش يا در كاهش و يا در حال اعتدال است . بايد در كاهش دادن ورزش به تدريج عمل كنند، حتي در ورزش سخت و دشوار هم كه نمي خواهند ديگر انجام دهند بايد ترك آن تدريجي باشد. ورزش در بين سن خردسالي و نوجواني بايد به صورت معتدل انجام گيرد.         بهداشت روانی در کودکان دبستانی والدین و مربیان در تأمین بهداشت روانی کودک ، نقش بسیار مهمی را ایفا می نمایند ، زیرا در صورت عدم تأمین بهداشت روانی در کودکان دبستانی، آموزش نیز مختل خواهد شد . بهداشت روانی منظور از بهداشت روانی ، سازگاری فرد با محیط اطراف خود می باشد، در صورتی که فرد بتواند خود را به راحتی با محیط اطراف تطبیق دهد، قابلیتهای خود را بروز دهد و فاقد اختلالات عاطفی و رفتاری باشد ، از بهداشت روانی برخوردار است . والدین در تأمین بهداشت روانی کودک ، نقش مهمی به عهده دارند. به منظور برخورد صحیح با فرزندان ، والدین باید به نکات زیر توجه نمایند: 1-داشتن اطلاعات کافی از نیازهای گوناگون کودکان : کودک نیاز به امنیت، آرامش ، محبت متقابل ، تعلق به گروه و شکوفایی دارد . والدین باید نسبت به نیازهای جسمی ، روانی و عاطفی کودک ، آشنایی کامل داشته باشند. 2-توجه به مراحل رشد کودک و ویژگیهای هر مرحله از رشد : کودک همیشه باید در حال تکوین و تحول در نظر گرفته شود ، به این تربیت ، باید از تربیت تکوینی بهره جست . تربیت تکوینی ، نوعی از تربیت است که مبتنی بر ویژگیهای رشدی کودک ، توانمندیهای ذهنی و عقلانی وی می باشد. بنابراین ، والدین باید از ویژگیهای مختلف کودک در مراحل رشد ، مسائل آموزشی و مشکلات عاطفی وی آگاه باشند و بر شخصیت کودک و مسائل آن اشراف کامل داشته باشند . راهکارهای عملی موثر در تأمین بهداشت روانی کودکان ، عبارتند از : انتخاب الگوی واحد و مشترک توسط هر یک از والدین ، در الگو پذیر کردن کودک ، به منظور جلوگیری از سردرگمی وی . تأمل نسبت به جوانب و عوارض تنبیه کودک ، ریشه یابی ناهنجاریها ، عدم قضاوت و ارزشیابی سریع مسائل ، زیرا این احتمال وجود دارد که عامل بسیاری از ناهنجاریهای رفتاری ، والدین و مربیان باشند . کودک نباید هیچ گاه احساس بی پناهی و ناامنی کند ، او باید از توجه و محبت کافی بهره مند گردد و هیچ گاه نباید از تنبیه شدید ، به خصوص تحقیر ، سرزنش و بی اعتنایی استفاده کرد . اجتناب از به خواب رقتن کودک هنگام ترس و اضطراب . انواع ناهنجاریهای رفتاری در کودک دبستانی 1-ترس : به طور معمول ، ترس در اثر یادگیری ایجاد می شود . والدین باید از بیان داستانهای تخیلی ترسناک به کودک اجتناب بورزند تا موجب ایجاد ترس در وی نگردند . مربیان نیز می توانند ، در ایجاد ترس در کودک دخیل باشند . گاهی اوقات ، مربیان برای اداره کلاس ، ترس را در کودکان ایجاد می کنندو خود را فردی مقتدر ، اخمو و انعطاف ناپذیر نشان می دهند . علاوه بر آن ، همکلاسی ها نیز موجب ترس کودک می گردند و این امر ، اثرات سوء روانی را بر کودک به جای می گذارد. 2-دزدی : کودک به دلایل مختلفی دزدی می کند . کودک به دلیل نیاز مالی و عدم تأمین این نیاز از سوی والدین یا به دلیل کمبود توجه و محبت ، دزدی می کند . ولی در گروه همسالان ناسالم ، با الگوگیری از آنها و تحت تأثیرشان ، به منظور جلب تأئید آنها ، دست به این عمل می زند . 3-ناخن جویدن : تحقیقات انجام شده ، نشان می دهد که ناخن جویدن در کودک ، در اثر احساس ناایمنی و اضطراب به وجود می آید . 4-پرخاشگری : تنبیه شدید بدنی ، انضباط خشک ، تحقیر و سرزنش، عوارضی از جمله پرخاشگری را به همراه می آورند . 5-دروغگویی : کودک ممکن است که دروغگویی را از والدین یا برای به دست آوردن خواسته خود و فرار از موقعیت ناخوشایندی ، به دروغگویی مبادرت ورزد . به طور کلی ، بی پناهی کودک در محیط خانه ، تنبیه بدنی شدید ، زندانی کردن کودک و آزار وی ، تحقیر و سرزنش ، بی توجهی ، عدم محبت متقابل، طرد کودک ، ناضایتی ، احساس ناایمنی ، اضطراب و محرومیت مالی، سبب بروز ناهنجاریهای رفتاری در کودک می گردند . به عبارت دیگر ، می توان گفت که برخورد ناصحیح والدین در محیط خانه و مربیان در مدرسه موجب بسیاری از ناهنجاریهای رفتاری در کودکان می شود. به منظور پیشگیری از ناهنجاریهای رفتاری ، باید بین خانه ، مدرسه و مراکز تخصصی مشاوره ای ، هماهنگی لازم وجود داشته باشد . چنانچه ارزشها و باورهای خانوادگی ، متفاوت از عقاید و هنجارهای مدرسه باشد ، این تعارض ، می تواند زمینه ساز تشویق و نگرانی و در نتیجه ، بسیاری از اختلالات رفتاری در کودک باشد . نقش مشاوره در مدرسه و دوران ابتدایی ، بسیار حساس و با اهمیت می باشد ؛ البته مشاوره به تنهایی قادر به حل مشکلات کودک نبوده و برقراری ارتباط بین مشاور ، والدین و معلم ، بسیار ضروری است . نقش مشاوره در مورد افرادی که به نوعی دچار نقص و محرومیت جسمی – حسی – حرکتی می باشند ، از اهمیت وافری برخوردار است . دانش آموزانی که دچار مشکل جسمانی ( معلولیت بدنی ) هستند ، حساسیت خاصی نسبت به نحوه برخورد اطرافیان دارند ، در نتیجه ، این امر بهداشت روانی آنها را به خطر می اندازد . اطرافیان هم باید به نحوی با این نقص برخورد نمایند که موجب احساس حقارت در وی نشوند . این کودکان را باید به گروههایی که توانایی پذیرش آنها را دارند ، هدایت نمود، نه گروههای برتری که موجب احساس ضعف کودک می گردند . بر مبنای تحقیقات انجام شده ، حضور دانش آموزان ناشنوا یا کم شنوا در کلاسهای عادی و ابراز توجه کافی از سوی معلمان و همکلاسیها ، می تواند موجب سازگاری این کودکان با افراد عادی گردد . بنابراین ، بهداشت روانی عامل بسیار مهمی است که نیازمند هماهنگی گروههای مختلف و برخوردهای سالم تربیتی ، از بدو تولد کودک است و باید دقت کنیم که سلامت روانی کودکانمان را به خطر نیندازیم . بهداشت چشم کودک با تمام مراقبت‌های ویژه‌ای که هنگام زایمان صورت می‌گیرد، احتمال دارد که میکروب‌های دستگاه تناسلی مادر، چشم‌های نوزاد را آلوده سازد. در قدیم که بیماری‌های مقاربتی شایع بود، میکروب‌های سوزاک و سفلیس به چشم نوزاد سرایت می‌نمود و چند روز پس از تولد چرک زرد و غلیظی این عضو حساس را احاطه می‌کرد و اغلب فرجام کار به کوری کودک می‌کشید. در واقع به دلیل عبور نوزاد از مجرای زایمانی مادر که احتمال آلودگی بسیار دارد، ضدعفونی کردن چشم‌های نوزاد ضروری است. سابق بر این از نیترات نقره به مقدار یک درصد جهت شستشوی چشم کودک استفاده می‌شد. امروزه با توجه به پیشرفت‌های پزشکی و کشف پنی‌سیلین، کمتر از نیترات نقره استفاده کرده و بیشتر روغن پنی‌سلین به کار می‌برند. در مواقع عادی جهت تمیز کردن چشم‌ها، تکه کوچکی پنبه استرلیزه را با آب جوشیده نیم گرم خیس کرده و چشم کودک را تمیز می‌نمایند. برای هر چشم پنبه جداگانه‌ای لازم است. نوزاد به ندرت چشم می‌گشاید و در اثر روشنائی چشم‌ها را می‌بندد. به خاطر لطافت و ضعف چشم‌های نوزاد در ماه‌های اول، نباید او را در معرض نور شدید قرار داد. همچنین برای جلوگیری از نزدیک‌بین شدن وی، بایستی طی برنامه تنظیم‌شده‌ای از چشم‌های او معاینه به عمل آورد، چه کودک کمتر متوجه نزدیک‌بینی خود می‌شود. در موقع تماشای تلویزیون از نزدیک نشستن به آن، کودک را هشدار دهید و به هنگام خواندن و یا نوشتن، متذکر شوید که کتاب یا کاغذ را در فاصله ۳۰ سانتی‌متری چشم خود نگهدارید چراغ مطالعه نیز در بهداشت چشم کودک تأثیر مثبت دارد. بهداشت گوش کودک از آنجا که عفونت همیشه از بینی به حلق و توسط مجرای بین حلق و گوش به گوش‌ها سرایت می‌کند، پاکیزگی بینی و دهان از عفونت‌های داخلی گوش ممانعت به عمل می‌آورد. ● نتیجه آن‌که: اغلب دردهای عفونی به خاطر التهاب و عفونت مخاط بینی و حلق است. به سبب عفونت، چرک در گوش وسطی جمع شده و سرانجام پرده صماخ را پاره کرده و سر باز می‌زند. برخی اوقات هم به سبب وجود گرد و غبار و ترشحات مختلف در مجرای گوش، باید جهت بهداشت گوش همچون بهداشت بینی از پنبه استفاده کرد یا از گوش پاک‌کن‌های موجود در بازار می‌توان سود جست. از بوسیدن نوزاد تا انتقال بیماری در آغوش گرفتن و بوسیدن کودک ضروری و اجتناب ناپذیراست . همان‌گونه که کودک شما برای سلامت جسم نیاز به تغذیه کامل و کافی دارد ، برای برخورداری از روان سالم نیز به توجه روانی نیاز دارد . اما به یاد داشته‌باشید که در آغوش گرفتن و بوسیدن کودکان کم‌سال ، راه شایعی برای انتقال بیماری‌های واگیر است . بنابر این بهتر است به منظور پیشگیری از ابتلای کودک به بیماری‌های واگیر ، تاحدامکان اجازه ندهید دیگران کودکتان را ببوسند . حمامی ایمن برای کودکان حمام مانند آشپزخانه می تواند یک مکان خطرناک برای کودکِ شما باشد. بسیاری از حوادث خطرآفرین در حمام برای کودکان اتفاق می‌افتد و چه بسا مادرانی که کودک خود را تنها در حمام رها کرده و پس از مدتی او را با آسیب‌هایی به سر یا صورت و حتی خفه‌شده در آب دیده اند. رها کردن کودک در حمام مخصوصا در وانی که پر از آب است بسیار خطرناک است. به دلیل وجود پریز برق در حمام و توالت فرنگی خطر برق‌گرفتگی و افتادن در توالت کودکان را تهدید می‌کند. موارد زیر می توانند به شما کمک کنند تا سلامت و امنیت کودک خود را تامین کرده و جلوی مشکلات احتمالی را بگیرید. - یک قفل محکم را در ارتفاع بالا بر در حمام نصب کنید و هنگامی که از حمام استفاده نمی کنید درب آن را قفل کنید. - ابزار و دستگاههای تیز را از حمام خارج کنید. بهتر است تیغها، قیچی ها، سشوار و سایر لوازم از این قبیل را در اتاق خواب والدین و یا در یک قفسه دور از دسترس کودک نگهداری کنید. - داروها (داروهای ضداسید، قرصهای آهن، لوازم آرایش، محلولهای دهانشویه و هر محلول شستشو یا ضدعفونی کننده دیگری که در حمام می گذارید) را دور از دسترس کودک و در یک محل امن قرار دهید. - درجه آبگرمکن یا شوفاژ را بالاتر از ۵۰ درجه سانتیگراد قرار ندهید. هرچه دمای آب پایین تر باشد احتمال بروز سوختگی در هنگام استحمام کاهش پیدا می کند. در صورت برخورد آب جوش یا داغ با بدن کودک تنها سه ثانیه کافی است تا پوست او به شدت دچار سوختگی شود. - همیشه هنگام استحمام ابتدا شیر آب سرد را باز کنید تا احتمال بروز سوختگی کاهش یابد. - یک تکه موکت یا حصیر غیرلغزنده را برای جلوگیری از سقوط و افتادن در حمام قرار دهید. - هرگز کودک خود را حتی برای یک دقیقه در حمام تنها نگذارید. در صورتی که زنگ خانه زده شد و می خواهید که در را باز کنید یک حوله دور کودک پیچیده و او را با خود ببرید. اگر می خواهید که به تمام تماسهای تلفنی خود پاسخ دهید یک تلفن سیار به داخل حمام ببرید. - به کودک خود یاد بدهید که در تمامِ طول استحمام داخل وان حمام بنشیند. شما باید این حرف را چندین بار با آرامش تکرار کنید تا نهایتا نتیجه دهد. بستن ناف نوزاد مقدار خونی که در دستگاه گردش خون جنین موجود است، در جفت و عروق خونی جنین جریان دارد. پس از تولد نوزاد و بستن ناف، گردش خون در این ناحیه بند آمده و در نتیجه رنگ اصلی خود را در طی ۲۴ ساعت از دست داده و آب و رطوبت آن تبخیر می‌شود و به رنگ تیره‌ای در می‌آید. بند ناف معمولاً از یک تا پنج روز چروکیده و می‌افتد. به جای آن زخمی باقی می‌ماند که به زودی التیام یافته و بند ناف به وجود می‌آید. ● طریقه بستن ناف به فاصله یک سانتی‌متر از پوست شکم نوزاد، بندناف را به وسیله نخ یا گیره‌های مخصوص می‌بندند. هرچه بند ناف کوتاهتر بسته شود احتمال عفونت آن کمتر است. اگر بند ناف حداکثر تا شش هفته بعد از زایمان نیفتد بوسیله قیچی استریل شده به قطع آن مبادرت می‌ورزند البته در اغلب موارد بند ناف حداکثر تا ده روز بیشتر باقی نمی‌ماند. شرایط لباس کودک لباس کودک باید تمیز باشد و مرتب تعویض شود. در ضمن سنجاق – دکمه یا تزئیناتی که به راحتی جدا شود نباید داشته باشد چون با کنجکاوی آنها را به دهان برده و ممکن است ببلعد و یا در نهایت بی‌احتیاطی وارد ریه کودک شود و باعث ایجاد خفگی در کودک شود. اشیاء ریز اطراف کودک یا اشیاء برنده باید از دسترس او دور باشد. اسباب بازیهای کودک باید از نظر اندازه و شکل هندسی باید به گونه‌‌ای باشد که برای کودک مخاطره انگیز نباشد و چنانچه به صورت کودک یا دهان کودک اصابت کند باعث ایجاد آسیب نشود. همچنین برای کودک حساسیت زا یا مسمومیت‌زا نباشد. تکه‌های اسباب بازی نباید به راحتی جدا شود.چرا که خطر بلعیدن آن وجود دارد و یا ممکن است وراد ریه شود و ایجاد خفگی کند. اسباب بازی های مناسب برای کودکان پیش دبستانی بازی و اسباب بازی برای کودکان بسیار مهم می باشد. به طوری که آنها بیشترین ساعات بیداری خود را به بازی و فعالیت می پردازند. کودکان زمان بازی را بسیار دوست داشته و این زمان را  بر هر چیز دیگری مقدم می دارند. انتخاب اسباب بازی مناسب برای کودکان در هر سنی بسیار حائز اهمیت است. به طوری که بهترین و مناسب ترین اسباب بازی برای کودکان به ویژه در سنین پیش دبستانی، اسباب بازی های آموزشی است. چرا که این گروه از اسباب بازی ها موجب پرورش تفکر، تخیل، سرگرمی، لذت و مهمتر از همه یادگیری در کودک می گردد و او را با مفاهیم و دنیای پیرامون آشنا می سازد. علاوه بر اینها، اسباب بازی باید از ایمنی و کیفیت لازم برخوردار باشد. به اعتقاد انجمن جهانی تعلیم و تربیت دوران کودکی ، اگر اسباب بازی های کودکان به دقت انتخاب شوند، موجب ارتقای کیفیت بازی و رشد کودک می گردند. اسباب بازی های آموزشی، نقش بسزایی در رشد کودکان پیش دبستانی ایفا می نمایند. آنها موجب بالا رفتن هوش، مهارتهای اجتماعی و همچنین رفتارهای احساسی کودکان می گردند. اینگونه اسباب بازی ها طراحی شده اند تا دید وسیع تری در گروه های سنی مختلف ایجاد نمایند. هدف از اسباب بازی های آموزشی به طور کلی اسباب بازی های آموزشی دو هدف عمده دارند: یکی سرگرمی و دیگری توسعه مهارتهای کودکان. اولین هدف کاملا روشن است. کودکان دوست دارند که بازی کنند. بنابراین تمام اسباب بازیها به انضمام اسباب بازیهای آموزشی، برای کودکان جنبه سرگرمی دارند مگر اینکه کودک، خود تمایلی به بازی کردن نداشته باشد. دومین هدف اسباب بازی های آموزشی توسعه مهارتهای کودکان می باشد. اما این هدف برای همگان کاملا واضح  و روشن نیست. بیشتر والدین فکر می کنند که تنها هدف اسباب بازی ها تفریح و سرگرمی است. آنها نمی دانند که اسباب بازی های آموزشی برای کمک به آموزش بهتر کودکان طراحی شده اند. به همین دلیل است که در انتخاب اسباب بازی، بیشتر اسباب بازی هایی که جنبه لوکس و فانتزی دارند را برای کودکانشان خریداری می نمایند. اسباب بازی های مناسب برای کودکان پیش دبستانی اسباب بازی های علمی و طبیعی اسباب بازی های علمی برای این گروه سنی، دنیایی از علم هستند. اینگونه اسباب بازی ها این شانس را به کودک می دهند که دنیای اطراف را کشف کرده و دامنه دانستنی های خود را افزایش دهند. اما متاسفانه والدین هنگام انتخاب اسباب بازی، کمتر به دنبال خرید اینگونه اسباب بازی ها هستند. پازل ها و بازی های حل مسئله امروزه پازلها و بازیهای حل مسئله در اشکال و ابعاد مختلف به وفور در بازار یافت می شوند. کیفیت و طراحی آنها نیز روز به روز بهتر و متنوع تر می شود. پازلها با توجه به ماهیتی که دارند قدرت تمرکز، تفکر خلاق و منطقی را در کودکان افزایش داده و کودکان را وادار به تفکر می کنند. کودک با تمرکز بر روی پازل به راحتی قطعه ها را جابجا کرده و آنرا حل می کند. به طوری که در بعضی مواقع موجب حیرت والدین خود می شود. پازلها و بازیهای حل مسئله بهترین نوع اسباب بازی های آموزشی برای کودکان سنین پیش دبستانی هستند. زیرا  آنها چند بعدی و قابل لمس هستند، مدلهای مختلف برای سنین مختلف وجود دارد و کودک می تواند به تنهایی و یا با دوستان خود به بازی بپردازد. لگو لگوها قطعاتی هستند که کودکان از طریق متصل کردن آنها به یکدیگر، اشکال مختلفی را می سازند. این بازی بسیار مورد توجه و علاقه کودکان می باشد. لگوها به تفکر، ابتکار و خلاقیت کودک کمک بسیاری می نمایند. تخته سیاه یا وایت برد تخته سیاه یا وایت برد یکی از انعطاف پذیرترین اسباب بازی های گروه سنی پیش دبستانی است که برای رشد خلاقیت کودکان بسیار مفید هستند. کودک از طریق تخته سیاه یا وایت برد، نوشتن و نقاشی کردن را تجربه کرده و نقش افراد مختلف به ویژه معلم را بازی می کند. ابزار و آلات موسیقی موسیقی نقش بسزایی در رشد فکری و شخصیتی کودک دارد. اگر کودک شما کوچکترین توجهی به موسیقی نشان می دهد، وقت آن است که او را با یک ابزار واقعی موسیقی آشنا کنید. والدین می توانند با در اختیار گذاشتن آلات گوناگون موسیقی همچون پیانو، گیتار و … در سایز کوچک، دید کودک را در موسیقی گسترش داده و این فرصت را به کودک بدهند که نه تنها عشق و علاقه خود را به موسیقی افزایش دهد بلکه مهارتهای هنری خود را  نیز به معرض نمایش گذاشته و خود را کشف نماید. دوچرخه داشتن دوچرخه به عنوان اسباب بازی، برای یک کودک پیش دبستانی نهایت آرزوست. والدین باید هنگام خرید دوچرخه دقت کرده و سایزی که مناسب با قد و جثه کودک است را خریداری نمایند و از سلامت و استاندارد بودن دوچرخه اطمینان حاصل نمایند. تغذیه ی کودکان پیش دبستانی منظور از كودكان پيش دبستاني كودكان سنين 6-2 است. در سن 6-2 سالگي سالانه بطور متوسط 3-2 كيلوگرم به وزن كودك  و 8-6 سانتيمتر به قد او اضافه مي شود. در اين دوران رشد كودك آهسته ولي مداوم است. در برخي از كودكان دوره هايي از بي نظمي هم وجود دارد به نحوي كه  ممكن است كودك براي چند ماه رشد نكند و سپس يك جهش رشد داشته باشد. به دليل كند شدن سرعت رشد كودك، اشتهاي او نيز كاهش مي يابد و نبايد سعي كنيد كه به زور به كودك غذا بدهيد. چون اغلب پدران و مادران با تغذيه كودكان خود در اين سنين مشكل دارند لازم مي دانيم كه به نكاتي در اين زمينه اشاره كنيم. نكات مهم در تغذيه كودكان پيش دبستاني -كودك در اين سن دوست ندارد كه مواد غذايي مختلف همزمان در يك ظرف ريخته شود و مواد غذايي مختلف با هم مخلوط شوند بلكه ترجيح مي دهد كه مواد غذايي مختلف در ظروف جداگانه ريخته شود.  - كودك بيشتر دوست دارد غذا به صورت ولرم باشد( غذاي خيلي گرم و خيلي سرد را نمي پسندد). - محيط غذا خوردن بايد آرام باشد و به كودك محبت و توجه بسيار شود.(از مشاجره و بحث كردن با يكديگر بر سر سفره غذا خودداري كنيد.) - اگر كودك خيلي خسته باشد خوب غذا نمي خورد ولي اگر فعاليت كافي و مناسبي داشته باشد اشتهايش تحريك مي شود.( داشتن فعاليت بدني در حد مناسب مي تواند سوخت و ساز بدن را سريعتر كند و لذا اشتهاي كودك به خوردن غذا بيشتر مي شود. ولي فعاليت بدني زياد كودك را خسته مي‌كند و ممكن است خوب غذا نخورد.) - براي غذا خوردن فرصت كافي به كودك بدهيد ولي نبايد غذا خوردن او بيش از نيم ساعت به طول بيانجامد. - كودك را تشويق كنيد كه خودش غذا بخورد. - سعي كنيد كه حداقل يك نفر همراه كودك غذا بخورد. اگر كودك ناچار باشد كه تنها غذا بخورد ممكن است مقدار كم‌تري غذا بخورد و علاقه اي به غذا خوردن نشان ندهد. - سعي كنيد كه ساعات غذا خوردن كودك ثابت باشد و زياد تغيير نكند تا كودك به اين ساعات  عادت كند. - بر روي تميزي لباس كودك و محيط اطرافش حساس نباشيد و به كودك اجازه دهيد كه با غذا بازي كند چرا كه بازي كردن با غذا، زمان غذا خوردن را براي كودك دل‌پذير مي كند. - اشتهاي كودك در زمانهاي مختلف متفاوت است از سوي ديگر حجم معده او نيز كوچك است لذا بايد غذا را در حجم كم و به دفعات بيشتر به او بدهيد. - بهتر است روزانه 6-4 وعده غذا به او بدهيد. يعني علاوه بر 3 وعده غذاي اصلي 2-1 ميان وعده هم به او بدهيد. براي ميان وعده بهتر است از انواع ميوهها، نان و پنير، شير و لبنيات، مغزها مانند( پسته، گردو)، برگه زرد آلو، كشمش، توت خشك و.... استفاده كنيد از دادن چيپس، پفك و ديگر تنقلات مضر به كودك بپرهيزيد. - بهتر است ميان وعده ها در ساعات نزديك به وعده هاي اصلي غذا به كودك داده نشود. چون كودك سير مي شود و وعده غذايي اصلي را به خوبي نمي خورد.  - بايد انواع غذاها را تهيه كنيد و به كودك بدهيد و اگر به خوردن يك ماده غذايي علاقه نداشت در ابتدا در روش پخت آن ماده غذايي تغيير ايجاد كنيد و اگر باز هم آنرا دوست نداشت از جايگزين هاي آن ماده غذايي استفاده كنيد. - به كودك اجازه دهيد كه در مورد مقدار غذايي كه مي خورد خودش تصميم بگيرد و سعي نكنيد كه به زور به او غذا بدهيد. به زور غذا دادن باعث مي شود كه زمان غذا خوردن براي كودك به زمان جنگ و جدال تبديل شود و كودك هيچ تمايلي به غذا خوردن نشان ندهد. - اگر كودك يك روز كم غذا خورده باشد خودش در روز بعد اين كم غذا خوردن را جبران مي كند. بهتر است به شخصيت كودك احترام بگذاريد و در عين حال توجه كافي به او داشته باشيد. روشهای صحیح تغذیه کودکان پیش دبستانی صبحانه خوردن صبحانه برای کودکی که آماده ی رفتن به مهد کودک و مدرسه می شود، بسیار مهم است و مادران عزیز باید به این وعده ی غذایی اهمیت ویژه ای دهند. مصرف صبحانه به کودکان کمک می کند تا فراگیری بهتری داشته باشند. انرژی و مواد مغذی مصرف شده می تواند باعث افزایش تحرک و فعالیت بدنی و در نهایت نشاط در کودکان شود. بچه ی صبحانه نخورده در ساعت ۹ الی ۱۰ صبح به میزان قابل توجهی دچار افت قند خون می شود. استعداد یادگیری او به ویژه در درس هایی که به تفکر و اندیشه نیاز دارند کاهش می یابد. چنین دانش آموزی ممکن است دچار افت تحصیلی و بیزاری از مدرسه نیز بشود.بهتر است صبحانه در محیطی با صفا و آرامش بخش با حضور افراد خانواده صرف شود. باید بدانیم در دوران کودکی علاقه و بی علاقگی به غذاهای مختلف به سرعت تغییر می یابد و این دوست داشتن غذا تحت تاثیر دما، ظاهر، رنگ و طعم غذا، همچنین موقعیت مکانی و زمانی غذا خوردن است.داشتن صبحانه ی کامل و خوب مستلزم رعایت ضوابطی در منزل است. به طور مثال خانواده ها لازم است زمان خواب شبانه و خوردن شام را طوری تنظیم کنند که بچه ها صبح، به موقع و با کمال میل صبحانه بخورند.تحرک مختصر مثل نرمش صبحگاهی، پیاده روی یا دوش گرفتن به افزایش تمایل مصرف صبحانه کمک خواهد کرد. پنیر و گردو، کره و مربا، تخم مرغ، عدسی، فرنی، شیر برنج، حلیم، همراه نان تازه و شیر، صبحانه های مناسبی هستند. استفاده از میوه ها و سبزیجات مثل سیب، خیار، گوجه فرنگی، کاهو، سبزی خوردن به افزایش اشتها کمک می کند. می توان نصف لیوان آب پرتقال قبل از صبحانه به کودک داد که هم موجب افزایش اشتهایش می شود و هم منبع سرشاری از ویتامین C است. میان وعده به طور کلی باید ماده ی غذایی مناسبی را برای میان وعده ی کودک انتخاب کنیم. این ماده باید ارزش غذایی کافی داشته باشد و رضایت بچه را تامین کند؛ بد آموزی نداشته باشد؛ از نظر بهداشتی ایمن باشد؛ و با بودجه ی اکثریت خانواده ها تناسب داشته باشد. نکته ی حائز اهمیت دیگر آن است که غذای تهیه شده توسط مادر، نه تنها سالم تر است، بلکه انتقال دهنده ی مهر مادری نیز هست. نان و پنیر و خیار، نان و پنیر و گردو، انجیرخشک، نخودچی، انواع مغزها(مثل گردو، بادام، فندق و...)، میوه ها به خصوص سیب، نان شیرمال، کیک و کلوچه مواد مناسبی برای میان وعده در زنگ تفریح مدرسه و مهد کودک هستند.از جمله عناصر و مواد مورد نیاز کودک در این سنین که باید به آن توجه شود، عبارت اند از: ▪ آهن کودکان به علت رشد سریع همراه با افزایش هموگلوبین و میزان کل آهن بدن، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به کم خونی ناشی از کمبود آهن قرار دارند.توانایی یادگیری در کودکان مبتلا به کمبود آهن کاهش می یابد و کم خونی سبب کاهش توانایی این کودکان می شود، چرا که اکسیژن کم تری به سلول ها می رسد.پیش گیری از کم خونی ناشی از کمبود آهن در کودکان باید در مصرف کافی مواد غذایی آهن دار متمرکز شود. مصرف مقداری گوشت قرمز بدون چربی راحت ترین راه رساندن مقدار بیشتر آهن به یک کودک است. متاسفانه تعدادی از بچه ها تمایلی به خوردن تکه های گوشت ندارند که در این موارد بهتر است گوشت چرخ کرده جایگزین شود. نسبت بالای آهن هم (heme) در بسیاری از غذاهای حیوانی، آهن را بیشتر قابل جذب می کند. به علاوه باید به خاطر داشت که مصرف منابع حاوی ویتامین C جذب آهن غیر هم را افزایش می دهد. پس خوردن لیمو ترش، پرتقال یا گوجه فرنگی به همراه غذا به علت غنی بودن از نظر ویتامین C به جذب آهن موجود در غذا کمک می کند. مصرف چای بعد از غذا، از میزان جذب آهن می کاهد. بهتر است چای از حدود نیم ساعت قبل از غذا تا دو ساعت بعد از غذا مصرف نشود. ▪ کلسیم کلسیم برای تشکیل مواد معدنی، مینرالیزاسیون و رشد بافت استخوانی در کودکانی لازم است و باید به مقدار کافی در برنامه ی غذایی وجود داشته باشد. جذب کلسیم به عواملی مثل میزان پروتئین، ویتامینD و فسفات بستگی دارد. کودکان به ازای هر کیلو گرم وزن بدن، ۴-۲ بار بیشتر از بزرگسالان به کلسیم نیاز دارند.  شیر و فرآورده های لبنی، منابع اصلی کلسیم هستند. برای بچه هایی که یکی از این فرآورده ها را استفاده نمی کنند باید انواع دیگری از همان گروه را جایگزین کرد، به طور مثال اگر بچه ای شیر نمی خورد، باید به او ماست بدهید. پنیر نیز غذای مناسبی برای افزایش هوش دانش آموزان است، البته بهتر است پنیر را شب مصرف کرد، یا صبح ها به همراه گردو و بادام استفاه کنید، زیرا مصرف پنیر به تنهایی در صبح عکس العمل های عصبی را قدری کند می کند؛ این امر به دلیل تغییر نسبت کلسیم به فسفر یونیزه در پنیر است. ▪ ویتامین D ویتامینD برای جذب کلسیم و رسوب آن در استخوان ها مورد نیاز است. چون این ماده از تاثیر آفتاب بر بافت های زیر پوستی به دست می آید، میزان مورد احتیاج رژیم غذایی بسته به موقعیت جغرافیایی فرد و مدت زمانی که در معرض آفتاب قرار می گیرد، متفاوت است. ▪ روی کمبود روی سبب اختلال در رشد، کم اشتهایی و کاهش حس چشایی می شود. بهترین منابع روی؛ گوشت و غذاهای دریایی هستند. ▪ ید کمبود ید موجب کند ذهنی، کاهش آموزش پذیری و ضعف توانایی جسمی افراد می شود که این مشکل با مصرف نمک یددار در رژیم غذایی تا حدودی برطرف می شود. ▪ فیبر یکی دیگر از مشکلات تغذیه ای دانش آموزان، کمبود فیبر و سبوس غلات و ... است. برای رفع این مشکل لازم است از سبزی ها و میوه ها در رژیم غذایی بیشتر استفاده شود. همچنین بچه ها را به مصرف غلات سبوس دار (مثل نان سنگک و بربری) تشویق کرد. ده توصیه بهداشتی غذای كودك رعایت اصول بهداشتی برای تهیه غذای کودک به حفظ سلامت او کمک می‌کند . رعایت این نکات مانع از ورود میکرب ها و مواد آلوده کننده ... رعایت اصول بهداشتی برای تهیه غذای کودک به حفظ سلامت او کمک می‌کند . رعایت این نکات مانع از ورود میکرب ها و مواد آلوده کننده به غذای کودک شده و از ابتلا او به بیماری هایی مانند اسهال جلوگیری می‌کند.با به کار گرفتن این توصیه ها غذای سالمی‌از نظر بهداشتی برای کودک خود تهیه کنید.  1 - قبل و بعد از تهیه غذا دستها را بشوئید. از آماده كردن غذا و بعد از پایان كار دستها را با آب و صابون بشویید و هر بار كه كهنه كودك را عوض می‌كنید و یا به دستشویی (توالت) می‌روید حتما" دستها را با آب و صابون بشویید، اگر دستها زخمی‌است قبل از تهیه غذا محل زخم را ببندید. 2- غذاها را خوب بپزید. حرارت موجب از بین رفتن میكروبهای بیماریزا می‌شود و آلودگی احتمالی غذا در اثر پخت از بین می‌رود. 3-غذای كودك را تازه تهیه كنید. بهتر است غذای كودك برای هر وعده تازه تهیه شود و فاصله بین وقتی كه غذای كودك پخته می‌شود تا زمانی كه به كودك غذا داده می‌شود طولانی نباشد چون در فاصله ای كه غذا سرد می‌شود احتمال دارد میكروبها در غذا تكثیر كنند. 4-غذاهای پخته را بطور صحیح نگه داری كنید. غذاهای باقیمانده را سریعا" خنك كنید و در ظرف در بسته در داخل یخچال نگهداری كنید. نگهداری غذا در دمای اتاق باعث فساد غذا می‌شود. 5- غذاهای باقیمانده را قبل از مصرف حرارت دهید. غذاهای اضافی را قبل از مصرف مجدد، حرارت دهید بطوری كه تمام قسمتهای غذا داغ شود، در این صورت آلودگی احتمالی و میكروبها از بین می‌رود، پس از یكبار حرارت دادن غذای اضافی، باقیمانده آن را دور بریزید. 6- غذاهای خام و پخته را مجزا نگهدارید. غذاهای خام و پخته را هم در آشپزخانه و هم در یخچال جدا از هم نگهداری كنید چون احتمال دارد آلودگی از غذاهای خام به غذاهای پخته منتقل شود. اگر می‌خواهید غذاهای پخته مثل مرغ پخته و یا انواع سبزی را كه خام مصرف می‌كنید خرد كنید حتما"‌روی تخته یا ظرف جداگانه ای این كار را انجام دهید. 7- محل تهیه و پخت غذا را تمیز نگهدارید. لوازمی ‌را كه برای تهیه و طبخ غذا بكار می‌برید كاملا" بشوئید. پارچه های مخصوص تمیز كردن آشپزخانه را مرتب بشوئید و در آفتاب پهن كنید.     8- غذاها را از دسترس حشرات و جواندگان دور نگهدارید. غذاها را در ظرف درب دار و دور از دسترس حیوانات و حشرات نگهداری كنید چون حیوانات حامل میكروبهای بیماریزا هستند. 9- آب پاكیزه مصرف كنید. برای نوشیدن و تهیه غذا، آب پاكیزه مصرف كنید. كودكان نسبت به آلودگی آب حساس و آسیب پذیر هستند آب مصرفی كودكان زیر یكسال را حتما" بجوشانید. 10- مواد غذایی پاستوریزه مصرف كنید. تا حد امكان شیر، ماست، كشك و بستنی پاستوریزه مصرف كنید و در صورتی كه به مواد غذایی پاستوریزه دسترسی ندارید قبل از مصرف حتما" شیر و كشك را بجوشانید و هنگام خرید مواد غذایی به تاریخ تولید و انقضاء انها توجه كنید. آموزش بهداشت دهان و دندان به کودکان فرزند چهار ساله‌اي دارم که هر شب موقع مسواک زدن با او جر و بحث دارم. من و پدرش هر دو روش‌هاي تنبيهي و تشويقي را امتحان کرده‌ايم که باز هم جواب نداده است. چه کار مي‌توانم بکنم که او به اين مساله عادت کند و بدون جنگ و دعوا دندان‌هايش را مسواک کند؟ اين پرسشي است که بسياري از والدين هنگام مراجعه به دندانپزشک از او مي‌پرسند... آموزش مسواک زدن صحيح به کودک، وظيفه مهمي است که بر عهده والدين است. اگر اين وظيفه را جدي بگيريم و آن را به کودک خود بياموزيم، برايش عادتي خواهد شد که در تمام طول عمر آن را حفظ خواهد کرد و در نهايت به سلامت دهان و دندان وي منجر خواهد شد.  شروع از دوران نوزادي نکته مهم آن است که مسواک زدن براي کودک را از همان نوزادي شروع کنيم. انجمن دندانپزشکان آمريکا پيشنهاد کرده که دهان نوزاد را از همان روزهاي اول بعد از تولد تميز کنيد. البته در اين زمان او هنوز دنداني ندارد و مسواکي هم لازم نيست اما مي‌توانيد بعد از هر وعده غذا يا شير مادر، با يک گاز يا دستمال مرطوب، لثه‌هاي او را تميز کنيد. اين کار سه فايده دارد: اول اينکه پلاکي را که روي لثه جمع شده برمي‌دارد. پلاک، ماده چسبناکي است که از باکتري‌ها، خرده‌هاي غذا و مخاط تشکيل شده است. برداشتن آن مانع از رشد باکتري‌هاي متعدد روي لثه کودک مي‌شود. دوم اينکه موجب مي‌شود کودک به داشتن يک دهان تميز و عاري از پلاک عادت کند و در نتيجه مرحله بعدي که مسواک زدن است، براي او ساده‌تر خواهد شد. سوم اينکه اين مساله موجب مي‌شود که کودک شما به اينکه کسي در دهانش دست ببرد، عادت کند. در اين صورت در آينده، مسواک زدن و يا معاينه دندانپزشک براي او آسان‌تر خواهد شد. اولين دندان کودک در حدود شش ماهگي تا يک سالگي در مي‌آيد. در اين زمان مي‌توانيد از يک گوش پاک‌کن براي تميز کردن دندان وي استفاده کنيد به تدريج با زيادتر شدن تعداد دندان‌ها، مي‌توان از يک مسواک نرم کوچک کمک گرفت. با وجود اينکه شايد کودک شما اين امر را دوست نداشته باشد و با شما بجنگد اما مهم است که پلاک ميکروبي از روي دندان‌هايش پاک شود. در سنين کودکي پوسيدگي دندان‌ها سريع‌تر پيشرفت مي‌کند و با مسواک زدن مي‌توانيم عامل اصلي پوسيدگي را از بين ببريم. به مساله اين طور نگاه کنيد: پوسيدگي دندان يک بيماري است! نه فقط يک سوراخ در دندان. تا حدود سن 6 تا 7 سالگي، شما مسوول پاکيزه نگه‌داشتن دندان‌هاي کودک خود هستيد. تا قبل از شش سالگي، حتي اگر فکر مي‌کنيد کودک شما قادر به مسواک زدن دندان‌هايش است اما لازم است باز هم شما بر کار او نظارت داشته باشيد. کودک بايد بداند که دندان هم مانند بقيه قسمت‌هاي بدنش بايد تميز شود. به او بگوييد همان‌طور که تو دست‌هايت را مي‌شوري، بايد دندان‌هايت را هم تميز کني! چه بايد کرد؟ راه اصلي براي علاقه‌مند کردن کودکان به مسواک زدن اين است که اين کار را براي آنها جالب نشان دهيم. از همين امروز شروع کنيد و به دنبال راه‌هاي جذاب براي تشويق او باشيد. بهتر است که کودک احساس کند مسواک زدن يک سرگرمي جالب است نه يک اجبار! يک روش موثر اين است که به کودک اجازه دهيد که او دندان‌هاي شما را مسواک بزند. شما در طول اين مدت بايد بخنديد و نشان دهيد که او چه کار جالبي انجام مي‌دهد. سپس اجازه دهيد خود او دندان‌هايش را مسواک بزند و در نهايت خود شما دندان‌هاي او را تميز کنيد. کار ديگري که مي‌توان انجام داد، اين است که کودک را تشويق کنيد تا به طور مثال دندان‌هاي عروسک خود را مسواک بزند. اجازه بدهيد کودک مسواک و خمير دندان خود را انتخاب کند (البته بانظارت شما). اين کار او را به مسواک زدن علاقه‌مند مي‌کند. هنگام مسواک زدن دندان‌هاي کودک، سعي کنيد اين کار را به آرامي و بدون عجله انجام دهيد تا لثه‌هاي او آزرده نشود و لطفا هرگز تهديد نکنيد که اگر مسواک نزني تو را پيش دندانپزشک مي‌برم! در بسياري از موارد، ريشه ترس کودکان در همين تهديدها نهفته است. مهم است که همه قسمت‌هاي دندان تميز شوند. به طور معمول حدود دو تا سه دقيقه زمان براي مسواک زدن توصيه مي‌شود که البته اغلب افراد، حتي بزرگسالان، کمتر از يک دقيقه را صرف انجام آن مي‌کنند. اينکه کودک را وادار کنيم دو سه دقيقه مسواک را در دهانش تحمل کند، کار سختي است. براي اين کار مي‌توانيد آهنگي را با هم گوش کنيد و يا آهنگي را که حدود دو دقيقه است، برايش بخوانيد تا سر او گرم شود. هنگام مسواک زدن، بيشتر وقت را صرف دندان‌هاي عقب کنيد زيرا پوسيدگي در اين دندان‌ها بيشتر ايجاد مي‌شود. سپس نوبت به دندان‌هاي جلو مي‌رسد. هنگامي که کودکان خودشان مسواک مي‌زنند، اغلب فقط سطوح جونده را تميز مي‌کنند. بايد به آنها آموخت که سطوح داخلي و خارجي را هم مسواک کنند. به کودک بياموزيد که دهانش را با آب بشويد و سپس آن را تف کند. خمير دندان، خوب يا بد؟ نکته مهم آن است که تا وقتي کودک ياد نگرفته آب دهانش را خالي کند، بايد از خمير دندان (آن‌هم به مقدار زياد) استفاده کرد. تا حدود دو سالگي مسواک خالي همراه با آب يا خمير دندان‌هاي فاقد فلورايد کافي است. زيرا قورت دادن خميردندان‌هاي حاوي فلورايد مي‌تواند موجب بروز مشکلاتي در کودک شود. بعد از سن دو سالگي هم به اندازه يک نخود خمير دندان کافي است. زيرا مقادير بيشتر آن موجب ايجاد کف زياد در دهان مي‌شود و ممکن است آزاردهنده باشد. اندازه مسواک هم مهم است. مسواک‌هاي کودکان بايد سرکوچکي داشته باشد که به آساني داخل دهان کودک جا شود. موهاي آن هم بايد نرم باشد. سطح زبان را هم تميز کنيد. زبان مي‌تواند محل مناسبي براي رشد و تکثير انواع باکتري‌ها باشد که موجب ايجاد بوي بد دهان مي‌شود. نخ کشيدن ميان دندان‌هاي کودک هم مهم است. البته اغلب دندان‌هاي شيري، به‌خصوص دندان‌هاي جلو، از هم فاصله دارد و چندان لزومي به تميز کردن فاصله ميان آنها نيست. اما دندان‌هاي عقب به تدريج به هم نزديک مي‌شود و سپس به هم مي‌چسبد. در اين زمان بايد نخ کشيدن را شروع کرد. نخ دندان‌هاي گوناگوني در بازار وجود دارد که بعضي از آنها مخصوص کودکان است. هنگام نخ کشيدن هم بايد مواظب باشيم که نخ را با فشار و محکم وارد فضاي ميان دندان‌ها نکنيم زيرا سبب ايجاد زخم در لثه مي‌شود. در نهايت بايد گفت که کودک در همه زمينه‌ها از پدر و مادر تقليد مي‌کند. اگر شما مساله مسواک زدن و بهداشت دهان را جدي بگيريد، مطمئن باشيد کودک هم علاقه‌مند مي‌شود از شما پيروي کند.         منابع   http://www.nogolan.org groohashpazi.blogfa.com http://fa.parsiteb.com http://www.shmu.ac.ir www.seemorgh.com/health http://www.bia2fun.info