16-17
مقدمه :
همه
والدین دوست دارند با فرزندانشان روابط خوشایند ورضایت بخشی داشته باشند؛بدین
منظور لازم است توانایی های متناسب با سن فرزند خود را بشناسند . بسیاری از سوء
تفاهم ها وبرخوردهابه این دلیل بروز می کنند که والدین توقع بیش از توانایی
فرزندانشان دارند ؛ به طور مثال انتظار دارند فرزند دو ساله با آنها همکاری کند
ویا یک کودک سه ساله سریع و دقیق کارها را انجام دهد.در حالی که هیچ یک از آنها
نمی توانند چنین باشند .در این مقاله انتظاراتی که می توانیم از کودکان(چهار،پنج
وشش ساله )داشته باشیم مطرح شده است. در این گروه سنی (به ویژه دو تا چهار)سالگی
کودکان مقامت ولجبازی بیشتری نشان می دهند توصیه می شود که والدین کودکان خود را آماده
کنند تا بتوانند به تدریج مسئولیت های جدید وبیشتری را بپذیرند . به تنهایی لباس
بپوشند به تنهایی دست وصورت خود را بشویند به تنهایی حمام کنند و... البته
آنها به کمک بزرگتر ها نیاز دارند ولی می توانند بیشتر کارهای روزانه را
خود را انجام دهند .
آموزش پیش دبستانی
آموزش پیش دبستانی جریان قانونمند و هدف داری از آموزش است كه كودكان گروه های
سنی 0 تا 72 ماهگی را براساس خصوصیات و سطح پیشرفتشان با فراهم نمودن محیطی سرشار
از انگیزه پوشش میدهد. در این جریان پیشرفت فیزیكی، عقلانی، روحی و اجتماعی
كودكان به بهترین وجه در مسیر ارزشهای فرهنگی جامعه هدایت میشود.مقطع پیش
دبستانی، مرحله ای است كه پیشرفت كودك بسیار سریع است. آموزش فراهم شده در این
دوران بر روند پیشرفت كودك در سالهای آتی تأثیر بسیار دارد.
تحقیقات درازمدت نشان میدهد كه قسمت اعظم نگرشهای مكسوبه دوران كودكی،
شخصیت،دیدگاهها، عادات، اعتقادات و سیستم ارزشی شخصی را در سالهای بزرگسالی
وی شكل میدهد.
كودك كه در ارتباط شدید روحی در مرحلة بعد از تولد با اعضاء خانواده است، حدود سه
سالگی برای بودن با دیگر همسالان و بازی با آنها احساس نیاز میكند.گروههای
همسال محیطی را برای كودك فراهم میكنند كه در آن خود را بشناسد. كودك از طریق
این محلهای بازی میآموزد كه پذیرفته شود، با دیگران شریك شود، از حقوق خود
دفاع كند و به دیگران احترام بگذارد. بنابراین كودك از دنیای خود محور به مرحلة
احساس اجتماعی قدم میگذارد. در كشور تركیه نیز این نوع از آموزش بعنوان یكی از
شاخه های الحاقی نظام آموزشی عمومی مطرح می باشد.اكثر اینگونه مدارس بطور خصوصی
اداره می شوند .هرچند كه برخی به دولت وابسته هستند. عمده این مدارس در شهرهای
بزرگ فعالیت داشته و نیازهای مادران شاغل را بر طرف می كنند.
ساختار آموزش پیش دبستانی
اهداف دراز مدت آموزشی
از جمله اهداف دراز مدت آموزش پیش دبستانی در راستای اصول اساسی آموزش ملی می توان
به موارد ذیل اشاره نمود:
1ـ حصول اطمینان از پیشرفت فیزیكی،عقلانی و روحی كودكان و اطمینان از اینكه آنها
عادتهای مورد نیاز را كسب كردهاند
2ـ ایجاد آمادگی در كودكان برای ورود به مقطع آموزش ابتدایی
3ـ ایجاد محیطی امن برای كودكانی كه از خانوادههایی با شرایط نا مساعد آمدهاند
4-حصول اطمینان از اینكه كودكان زبان تركی را خوب صحبت میكنند
اهداف كوتاه مدت آموزشی
از جمله اهداف كوتاه مدت آموزش پیش دبستانی در راستای اصول اساسی آموزش ملی می
توان به موارد ذیل اشاره نمود:
1ـ فراهم نمودن محیطی مناسب در جهت پیشرفت كودكان و تقویت توانائیها و قابلیتهای
فیزیكی عقلانی، زبانی، روحی و اجتماعی آنان
2ـ در نظر گرفتن گروه های مختلف سنی كودكان، علائق و نیازهایشان در راستای
امكانات موجود در مدرسه و محیط اطراف آن
3ـ در نظر گرفتن امكانات موجود در محیط اطراف
4ـ پیشبردآموزش پیش دبستانی بهگونه ای كه ازكیفیتهای لازم برای ایجاد احساس
عشق، احترام، مسئولیت و اتحاد در كودكان برخوردار باشد.
5- تأكید بر تكلم مناسب كودكان به زبان تركی
6- ایجاد احساس وابستگی عاطفی به سرزمین مادری،ملت تركیه، پرچم تركیه، آتاتورك،
عشق به خانواده و انسانها و حصول اطمینان از وفاداری آنان به ارزشهای اخلاقی
7- تأكید داشتن براینكه كودكان از طریق تجربه ارزشها را كسب كنند.
8- برخورداری كودكان از حقوق مساوی، با درنظرگرفتن تفاوتهای شخصی، نشان دادن
علایق، عشق و احساس، بدون تبعیض و عدم تنبیه آنان.
9- ایجاد و گسترش ارزشهای اجتماعی– فرهنگی در كودكان.
10- عدم اعمال فشار و محدودیت بركودكان درانجام فعالیتهای آموزشی كه باعث خدشه
دار شدن شخصیت آنها شود و داشتن رفتاری همراه با عشق و احساس.
11- اطمینان از اینكه كودكان درمورد موضوعات
محیطی مانند تمیز و مرتب بودن محیط و ساختن محیطی سالم، آگاه و حساس باشند.
-12راهم نمودن آموزش از طریق همكاری كادر مدارس و اولیاء.
13افزایش نرخ ثبت نامی مراكز آموزش پیش دبستانی
به طوركلی می توان گفت كه هدف مقطع كمك به رشد صحیح جسمی، روحی، روانی، عاطفی و
اجتماعی كودكان است. گفتنی است كه گذراندن مقطع آموزش پیش دبستانی در تركیه اجباری
نمی باشد.
هدف از برنامة آموزشی مهدهای كودك مراقبت و تغذیة صحیح كودكان و رشد جسمی و روحی
آنان است. هدف از برنامة آموزشی كودكستانها آموزش موضوعی نیست، ولی كودكان زبان
تركی تمرین می كنند، برای خواندن و نوشتن آماده می شوند ، آموزشهای بهداشتی و محیط
زیستی می بینند و برای دورة بعد آموزشی مهیا می شوند. به عبارت دیگر می توان گفت
كه هدف از كلاسهای پیش دبستانی تشویق و آماده سازی كودكان رده های سنی 5 تا 6 سال
برای ورود به دورة اجباری دبستان است.
پروژههای آموزشی
از جمله مهمترین پروزه های آموزشی مراكز پیش
دبستانی كشور تركیه می توان به موارد ذیل اشاره نمود:
1- پروژه آموزش و پیشرفت كودكان طی سالهای اولیه كودكی
این پروژه از طریق برنامه انتقالی1991 – 1995–1996در همكاری بین دولت تركیه و
سازمان یونیسف به منظور بهبود استاندارد زندگی كودكان و در جواب به اصل اولویت دهی
به كودكان به اجرا در آمده است. عمده تاكید پروزه فوق بر پاسخگویی به احتیاجات
مربوط به رشد كودكان پیش دبستانی و شركت مؤثر خانواده و جامعه و گسترش و
تداوم آموزش پیش دبستانی است.
بنا برطرح مذكور، برنامه آموزش نوزادان رده های سنی0تا 36ماهه، برنامه آموزش
كودكان37تا60 ماهه در مهدهای كودك و برنامه آموزش پیش دبستانی(آمادگی) برای
كودكان61 تا 72 ماهه طرح و ارائه شده است. علاوه بر این نوارهای آموزشی
ویدئویی(تصویری) برای اولیایی كه فرزندشان در گروه سنی0تا 3 سالگی و 3 تا5 و 5 تا
7سالگی قرار دارند، تهیه و با هدف ترویج فعالیتهایی برای آموزش و پرورش كودكان
سراسر جامعه از طریق كانالهای عمومی تلویزیون در اختیار عموم است. نوارهای فوق
مطالب زیر را پوشش میدهند:
خود آگاهی
مهارتهای روانی- حركتی
نگهداری از خود
خصوصیات روحی
مهارتهای اجتماعی
مهارتهای زبانی
حس زیبائی شناختی و خلاقیت
-از جمله دستاوردهای پروژه آموزش و پیشرفت كودكان طی سالهای اولیه كودكی می توان
به تاسیس مركز آموزش پیش دبستانی چند منظوره در سال 1995 دراستانبول اشاره نمود.
این مركز با حمایت مشاورهای هیئت علمی دانشكده آموزش پیش دبستانی در دانشگاه
«مارمارا» به منظور گسترش خدمات آموزش پیش دبستانی و توسعه مدلهای اقتصادیتر در
دستیابی كودكان و خانوادهها به امكانات آموزش پیش دبستانی تأسیس شد. مركزفوق
اهداف مشخص زیر را دنبال میكند:
- گسترش آموزش پیش دبستانی
- افزایش كیفیت برنامههای آموزش پیش دبستانی
- هدف گرفتن كودكانی با موقعیت اجتماعی – اقتصادی نامساعد
- فراهم نمودن مراكز روزانه نگهداری از كودكان مادران كارمند و آموزش آنان
در راستای این اهداف بررسی و ارزیابی احتیاجات كودكان به وسیله بخش آموزش اولیه
كودكان دانشگاه مارمارا در 875 خانه صورت گرفت، تا اساس كار پیریزی شود.
براین اساس یك مغازه اسباب بازی ساخته شد تا اسباب بازیهای ارزان قیمت از مواد
اضافی بسازد. یك اتوبوس و مینی بوس اهدایی به مركز تغییر صورت یافت تا بهعنوان
كلاسهای پیش دبستانی متحرك از آن استفاده شود تا این خدمات را برای بچههایی كه
نمیتواند آموزش كلاسیك داشته باشند، فراهم كند. هدف اصلی تشكیل چنین مراكزی،
آموزش كودكان در مؤسسات آموزش پیش دبستانی و بالا بردن میزان ثبت نام و حصول
اطمینان از اینكه كودكان گروه های سنی6-5 سال كه ازخدمات آموزش پیش دبستانی بهره
مند نبوده و در موقعیت خانوادگی نا مساعد زندگی میكنند بتوانند بهصورت رایگان
از خدمات آموزش پیش دبستانی در نزدیكترین محل به زندگی خود استفاده كنند.
به طور كلی می توان گفت كه پروژه فوق طی سالهای تحصیلی 1993 تا 1996 اجرا شده و
آموزش پیش دبستانی رایگان را برای 41628 كودك در 2165 كلاس تازه تأسیس پیش دبستانی
فراهم نموده و در این راه از2400 معلم بهكار گرفته شد.
2- پروژه تحقیق ، توسعه و تهیه برنامههای تلویزیونی (TOMURCUKLAR)
13 برنامه آموزش تلویزیونی تحت عنوانTOMURCUKLAR)) از طریق همكاری مدیر كل
آموزش پیش دبستانی و مدیر كل رادیو وتلویزیون تركیه به منظور كمك به پیشرفت زبانی
كودكان در گروه سنی پیش دبستانی تهیه شد تا استفاده بهتر از زبان تركی را ترغیب و
آگاهی ملی پرستی را در قالب اصول و اصطلاحات آتاتورك فراهم نماید. این برنامه از
اكتبر سال1998 از طریق كانالهای عمومی تلویزیون تركیه پخش میشود.این پروژه
درحقیقت خدمات آموزش پیش دبستانی از راه دور را برای كودكان و خانوادهایی كه به
مراكز آموزش پیش دبستانی در منطقه خود دسترسی ندارند فراهم میكند.
3- پروژه آموزش و رشد و نمو كودك
مركزپروژه تحقیقاتی آموزش پیش دبستانی چندمنظوره درسال1998،با پشتیبانی مشاورهای
دانشكده پرورش كودك و اقتصاد خانواده با حمایت هیئت علمی دانشگاه«گازی» تحت پروژه
آموزش و پرورش كودك در چهارچوب برنامه هماهنگ سازمان یونیسف و MEBتأسیس شد. هدف این مركز
یافتن مدل های جایگزین برای دست یابیسریعتر و اقتصادیتر به كودكان و خانوادهها
بود.
در این پروژه موفعیت و میزان نیازها بررسی شده و از1850 خانواده كه نماینده سه
سطح مختلف اجتماعی اقتصادی بودند آمارگرفته شد تا نیازهای آموزشی گروه سنی0تا 6
سال و خانوادههایشان تعیین شود. درقالب پروزه فوق،34معلم كلاسهای پیش دبستانی
متمركز، درمدارس ابتدایی منطقهKECIONEM
در آنكارا تحت نظارت هیئت علمی دانشكده پرورش كودك
و اقتصاد خانواده دانشگاه آنكارا و از طریق سمینارهای آموزشی تحت آموزش قرار
گرفتند. این فعالیت آموزشی همچنان ادامه دارد. بخش پرورش كودك و اقتصاد خانواده
دانشگاه آنكارا، سمینارهایی در مورد «اسباب بازی و تولید وسایل بازی» در مدارس
ابتدایی آنكارا در منطقه KECIONEM اجرا كرد. این معلمان داوطلب
شدند كه در غنی كردن محیط خانه برای كودكان پیش دبستانی و فراهم نمودن راهنمایی
مربوطه برای مربیان مراكز پیش دبستانی و مادران محله كمك كنند. درنتیجه این سمینار
معلمان فنی با مربیان مراكز پیش دبستانی در مدرسههایشان برای تولید و ساختن
اسباب بازی بوسیله مواد زائد همكاری خواهد كرد تا كمكی اقتصادی برای خانوادههایی
با فرزندان پیش دبستانی را فراهم نمایند.
4- پروژه افزایش حساسیت نسبت به مسئله اشتغال كودكان
دوپروژه جداگانه از طریق همكاری وزارتهاILO
و تحت نظر IPEC صورت پذیرفته است كه هدف از
انجام آن، افزایش حساسیت معلمین و كادر اداری مراكز آموزش حرفهای نسبت به مساله
اشتغال كودكان است. پروژه نخست در قالب همكاری فیمابینILO و مدیر كل آموزش غیر رسمی و حرفهای
وزارت كار در زمینه بهبود شرایط كاری كودكان طی سال 1995، شروع شد. تحت قرارداد همكاری
امضاء شده با ILO در 22 ماه مه 1999
سمینارهایی در مورد مسئله كار كودكان برگزار كه شامل 26 تعلیم دهنده فنی در
مراكز آموزش حرفهای استانبول میگردید.همچنین تحقیقاتی با شركت تعلیم دهندگان
فوق صورت گرفت. گزارش تحقیق به شكل كتاب در آمده و در اختیار طرفین قرار داد قرار
گرفت.
در جریان پروژه دوم با توجه به نتایج مثبت به دست آمده از همكاری در پروژه اول،
قرار داد جدید همكاری فیمابینILO و مدیر كل آموزش غیر
رسمی و حرفهای وزارت كار در آپریل1999 به امضاء رسید. همكاری تحت قرارداد جدید
آگاهی از حقوق كودكان را بالا خواهد برد.فعالیتهای پروژه شامل آموزش و فعالیتهای
اجتماعی با هدف افزایش حساسیت استخدام كنندگان و سر كارگران در مورد مسئله حمایت
از حقوق كودكان است.
5 - طرح آموزش مادر ـ كودك
هدف از این برنامه حمایت از پیشرفت و رشد ونمو كودكان از طریق حمایت از مادران
است.
طرح مذكور با استفاده از كلاسهایی كه در مراكز آموزش عمومی مدیریت كل برای آموزش
غیر رسمی و حرفهای به اجرا در آمده است به مورد اجرا گذارده می شود. مادران
كودكان گروه سنی 0 تا 6 سال در این كلاسها شركت میكنند. این كلاسها بهصورت
جداگانه برای مادران كودكان رده های سنی0 تا 2 سال و 2 تا 4 سال و 4 تا 6 سال
برگزار میشود. مادران در زمینه نگهداری از كودك، رشد كودك،تغذیه،جلوگیری از
بیماریهای دوره كودكی، جلوگیری ازحوادث، كمكهای اولیه، سلامتی دستگاه تولید مثل
مادران و تنظیم خانواده و ارتباط پدر و مادر و كودك آموزش میبینند تا به مادران
كمك كند در آموزش و پرورش كودكانشان موفق تر و كارآمدتر شده و مشكلات را آسانتر حل
كنند.
هدف اصلی برنامه فوق، كمك به پیشرفت خانوادهها و بچههایی است كه به آموزش پیش
دبستانی دسترسی ندارند و به دلیل شرایط اجتماعی و اقتصادیشان در خطر هستند. با
وجود محیط و شرایط نامساعدشان، یادگیری كودكان، پیشرفت اجتماعی و روحی آنان و سطح
پیشرفت تحصیلی آنها به دلیل بر خورداری از این قبیل آموزشهای خانگی بهبود
یافته است. تحقیقات نشان داده است كه مادرانی كه در این برنامهها شركت كردهاند
در مورد رشد ونمو كودكانشان حساستر شده و ارتباط بهتری با فرزندشان برقرار میكنند
و انتظارات بالاتر و اهداف متعالیتری در مورد آینده كودكانشان در آنها ایجاد
میشود.
این فعالیت برای ایجاد موقعیتهای مساوی در آموزش در كنار حمایت از آموزش پیش
دبستانی حائز اهمیت است.
-6
طرح كارآموزی مادران
هدف طرح فوق تربیت مربیان حرفه ای است كه پرورش فیزیكی، عقلی، روحی و اجتماعی
كودكان را میفهمند و قادرند در مراقبت و آموزش كودكان با توانایی عمل كنند تا
خدمات نگهداری از كودكان را در خانههای آنها برای مادران كارمند فراهم كنند.
اجرای این برنامه در سال 95ـ1994در20 استان كشور شروع شد كه طی سالهای 98 ـ 1997
به 26 استان رسید. گفتنی است كه در قالب طرح فوق بین سالهای 98 ـ 1994
بالغ بر6403 كارآموز مادری آموزش دیدند.
توسعه آموزشی
بنا بر افزایش اهمیت آموزش پیش دبستانی دركشور تركیه، اقدامات ذیل درجهت رشد و
توسعه مراكز آموزش پیش دبستانی مد نظر قرار گرفته است:
- گشودن كلاسهای مهد كودك در مدرسههای كنونی و استفاده از ظرفیتهای فیزیكی
آنان.
- ایجاد تغییرات لازم در پروژههای معماری مدارس در دست تأسیس
- ایجاد ساختمانهای لازم در طبقه همكف برای آموزش پیش دبستانی.
- فراهم نمودن پروزههای آموزشی برای آموزش كودكانی كه آموزش پیش دبستانی نداشته
اند
- گسترش آموزش و پیشرفت كودكان نوپا از طریق تهیه برنامههای آموزشی تلویزیونی
- شكل دهی به مراكز تحقیقاتی آموزشی چند منظوره پیش دبستانی برای طرح و اجرای مدلهای
جایگزین به روشهای اقتصادیتر برای دسترسی كودكان وخانوادههای مناطق مهاجر
نشین و دور افتاده به چنین امكاناتی
- تهیه و طراحی برنامههای پیشرفت و توسعه آموزشی (رشد ونمو، آموزش و نگهداری)
- تكمیل قوانین مربوط به رشد نمو، نگهداری و آموزش كودكان در اوان كودكی.
چگونه فرزند خود را برای مدرسه آماده کنیم؟
می توان گفت ، هیچ ویژگی و مهارتی وجود ندارد که بچهها برای پیشرفت در مدرسه به
آن نیاز نداشته باشند. برخی از این ویژگیها و مهارتها عبارتند از : بهداشت خوب و
سلامت جسمانی ، بلوغ فکری و اجتماعی ، مهارت های زبانی ، توانایی حل مسأله ، تفکر
خلاق ، و اطلاعات عمومی درباره جهان .
در حالی که به فرزند خود کمک میکنید در هر یک از زمینه های یاد شده پیشرفت کند ،
به خاطر داشته باشید که :
میزان پیشرفت بچهها متفاوت است.
بعضی بچهها در بعضی زمینهها قویترند.
همچنین به خاطر داشته باشید که آماده شدن برای مدرسه ، تا حدی به انتظارات مدرسه
مورد نظر از دانش آموز بستگی دارد. ممکن است مدرسه ای بخواهد ، کودک در گوشه ای
ساکت بنشیند و الفبا بیاموزد و مدرسه دیگری انتظار داشته باشد ، دانش آموز با بچه
های دیگر پیش برود.
به نظر میرسد ، بچه هایی که میتوانند خود را با انتظارات مدرسه وفق دهند ،
ازآمادگی بهتری برخوردارند. ممکن است شما دوست داشته باشید از مدرسه فرزند خود
دیدن کنید و از انتظارات مدیر و معلمان مدرسه اطلاع یابید. و درباره اختلافات نظر
خود با آنها به بحث بپردازید. هر چند مدرسهها در برنامه های خود اولویت های
متفاوتی دارند ، اما بسیاری از مربیان درباره عواملی که در موفقیت دانش آموزان نقش
به سزایی دارند ، هم عقیده اند. این عوامل عبارتند از :
بهداشت و سلامت جسمانی
کودکان به غذای خوب ، خواب کافی ، فضای مناسب برای
بازی و مراقبت های پزشکی نیازمندند. اگر این امکانات برای بچهها فراهم شود ، آنها
میتوانند زندگی خوبی را شروع کنند و مشکلاتی را که در زندگی با آنها روبرو میشوند
، مانند ، ناراحتی های جسمانی و مشکلات یادگیری ، کاهش دهند.
بهداشت مطلوب برای بچهها ، قبل از تولد و با مراقبت های پیش از زایمان آغاز میشود.مادران
باردار ، در طول دوره بارداری حتماً باید به پزشک یا درمانگاه مراجعه کنند ،
غذاهای مقوی بخورند ، از مصرف الکل ، توتون و مواد مخدر بپرهیزند و استراحت کافی
داشته باشند. زنان بارداری که از مراقبت های پزشکی مناسبی برخوردار نیستند ، شانس
تولد بچه هایی با ویژگی های زیر را افزایش میدهند :
هنگام تولد وزن کمی دارند و امکان این که در طول زندگی با مشکلات جسمی و ناتوانی
در یادگیری روبه رو شوند ، زیاد است.
دچار آسم هستند.
عقب افتادگی ذهنی دارند.
دارای مشکلات گفتاری و زبانی هستند.
قدرت تمرکز ذهنی ندارند .
بیش فعالند.
اگر کودک شما برخی از این مشکلات را دارد و یا قبلاً داشته است ، هر چه زودتر با
پزشک حوزه مدرسه یا نماینده های محلی خود مشورت کنید. بسیاری از جمعیتها ، خدمات
رایگان یا ارزان قیمتی برای کمک به شما و فرزندتان ارائه میدهند.
کودکان ، بعد از تولد نیز باید از بهداشت مناسب برخوردار باشند. یک رژیم غذایی خوب
میتواند در این زمینه بسیار مؤثر باشد. بچه های که در سنین مدرسه هستند ، اگر
غذای خوب و مقوی مصرف کنند ، تمرکز بهتری در کلاس درس خواهند داشت. غذای آنها
باید شامل این مواد باشد : انواع نان ، غلات ، میوه ، سبزیجات ، گوشت ، مرغ ، ماهی
و یا جانشین آنها ( مانند : تخم مرغ ، لوبیا و نخود خشک شده ) ، شیر ، پنیر و
ماست . بهتر است ، از خوردن چربی و شیرینی زیاد بپرهیزند. معمولاً بچه های 2 تا 5
ساله میتوانند غذاهایی را مصرف کنند که بزرگ ترها میخورند ؛ البته در حجم کم تر.
پزشک کودک شما یا درمانگاهها ، توصیه های خوبی برای تغذیه کودکان و بچه های نو
پای زیر 2 سال دارند.
بچه های پیش دبستانی ، به طور مرتب ، به معاینات پزشکی ،
دندانپزشکی و واکسیناسیون نیازمندند. مراقبت های پزشکی به صورت دائمی به اندازه
زمانی که بچهها بیمار یا دچار صدمه جسمانی شده اند ، اهمیت دارد.
واکسیناسیون کودکان از حدود 2 ماهگی شروع میشود و
آنها را از ابتلا به 9 بیماری : سرخک ، اوریون ، سرخجه ، دیفتری ، کزاز ، سیاه
سرفه ، آنفلوانزا ، فلج اطفال و سل مصون میسازد. این بیماریها ، میتوانند صدمات
جبران ناپذیری به رشد ذهنی و جسمی کودکان وارد آورند . معاینه دندان های کودکان
نیز حداقل از 3 سالگی آغاز میشود و باید به طور مرتب ادامه یابد.
ایجاد فرصت هایی برای ورزش و رشد هماهنگ بدنی ،
برای بچه های پیش دبستانی ، اهمیت خاصی دارد. آنها همچنین برای تقویت ماهیچه های
بزرگ بدن ، به تمرین هایی مانند : پرتاب توپ ، دویدن ، جهیدن ، بالا رفتن و حرکات
موزون نیاز دارند. تمرین هایی که برای تقویت ماهیچه های کوچک بدن ، به خصوص ماهیچه
های دستها و انگشتان توصیه میشود ، عبارتند از : نقاشی با مداد رنگی ، درست کردن
پازل ، کار با قیچی و باز و بسته کردن زیپ لباس ها.
کودکستان محل مناسبی برای پرداختن به این قبیل
کارها و کسب مهارت است .
والدین که بچه های معلول دارند ، به محض برخوردن
با هر گونه مشکلی ، باید خیلی زود به پزشک مراجعه کنند. رسیدگی به موقع به این بچهها
، به رشد استعدادهای آنها کمک میکند.
آمادگی اجتماعی و عاطفی
بچهها معمولاً هنگام ورود به مدرسه بسیار هیجان زده هستند. آنها در مدرسه با
محیطی روبه رو میشوند که با محیط خانه یا حتی محیط پیش دبستان فرق دارد.
در مدرسه بچهها مجبورند در گروه های بزرگ کار کنند و با بزرگسالان جدید و بچه های
دیگر کنار بیایند . آنها باید توجه و محبت معلم خود را با بچه های دیگر تقسیم
کنند. برنامه روزانه آنها نیز فرق میکند. اغلب بچهها ، مدرسه را با مهارتها ی
اجتماعی و بلوغ عاطفی آغاز نمی کنند. این مهارتها را میتوان با دقت و تمرین کافی
آموخت. اگر از قبل فرصت هایی برای رشد برخی ویژگیها در بچهها فراهم شده باشد ،
آنها شانس بیش تری برای کسب موفقیت در مدرسه دارند. این ویژگیها عبارتند از :
اعتماد به نفس : بچهها باید بیاموزند ، نسبت به خود احساس خوبی داشته باشند و
باور کنند میتوانند موفق شوند. بچه هایی که اعتماد به نفس بالایی دارند ، وقتی
دست به کاری جدید میزنند و بار اول موفق نمی شوند ، دست از تلاش بر نمی دارند.
استقلال : بچهها باید بیاموزند ، کارهایشان را خود انجام دهند.
انگیزه : بچهها باید خواهان یادگیری باشند و در آنها انگیزه برای درس خواندن
ایجاد شود.
کنجکاوی : بچهها ذاتاً کنجکاوند و برای به دست آوردن فرصت های بیش تر یادگیری ،
باید همان طور کنجکاو باقی بمانند.
پشتکار : بچهها باید یادبگیرند ، کاری را که شروع کرده اند ، تمام کنند.
همکاری : بچهها باید بتوانند با بچه های دیگر سازگار شوند ، معنای همکاری را
بفهمند و نوبت را رعایت کنند.
خویشتن داری : بچهها در دوره پیش دبستانی باید بفهمند که بعضی از رفتارها ، مانند
ضرب و شتم ، ناشایست هستند و بیاموزند که برای نشان دادن عصبانیت ، راه های خوب و
بد وجود دارد.
همدلی : بچهها باید دیگران را دوست داشته باشند و یاد بگیرند به احساسات آنان
اهمیت بدهند. والدین حتی بیش از مدرسه و مراکزی که وظیفه مراقبت از بچهها را
دارند ، میتوانند به بچهها درس همدلی بیاموزند.
اگر مایلید فرزندان شما چنین ویژگی های مثبتی پیدا کنند ، توصیه های زیر را به کار
بندید :
• مهم نیست چگونه ، اما بچهها باید حس کنند که شما از آنها مواظبت میکنید:
بچهها از آنچه از دیگران میبینند یا میشنوند ، تقلید میکنند . اگر والدین ورزش
کنند یا غذای کافی بخورند ، بچهها بیش تر تمایل پیدا میکنند این کارها را انجام
دهند. در صورتی که والدین با دیگران با احترام رفتار کنند ، بچهها نیز یاد میگیرند
به دیگران احترام بگذارند و اگر والدین در کارها مشارکت داشته باشند ، بچهها میآموزند
به خواسته های دیگران نیز توجه کنند.
• نسبت به مدرسه و یادگیری نگرش مثبت داشته باشید :
هر کودکی که پا به عرصه وجود میگذارد ، محتاج کشف و یادگیری است. اگر پدر و مادر
خواهان پرورش این ویژگیها در کودک خود هستند ، باید کنجکاوی اورا تحریک کنند.
نشان دادن علاقه به آنچه کودکان انجام میدهند ، سبب میشود ، آنها از دستاوردهای
خود احساس رضایت کنند.
اگر والدین نسبت به رفتن فرزندشان به مدرسه هیجان زده باشند ، بچهها نیز دچار
اضطراب میشوند. هنگامی که فرزند شما میخواهد وارد کودکستان شود ، سعی کنید راجع
به جاذبه های مدرسه با او صحبت کنید . با او درباره فعالیت های هیجان انگیزی که در
مدرسه انجام میشود ، مانند گردش های علمی و کارهای هنری سرگرم کننده ، سخن بگویید
و سعی کنید با علاقه و اشتیاق زیاد درباره آنچه که او در مدرسه خواهد آموخت ،
مانند : خواندن ، نوشتن ، اندازه گیری کردن و وزن کردن ، حرف بزنید.
• برای فرزند خود ، فرصت هایی برای تمرین و تکرار فراهم کنید: سینه خیز رفتن ،
ادای کلمات جدید و یا حتی نوشیدن یک فنجان چای ، نیاز به تمرین دارد. بچهها نه
تنها از تکرار کارها خسته نمی شوند ، بلکه با انجام دوباره کارها آنها را یاد میگیرند
و اعتماد به نفس لازم را برای انجام کارهای جدید پیدا میکنند.
• در زندگی فرزندتان نظم و
انضباط مناسبی برقرار کنید: همه بچهها تا اندازه ای به محدودیت نیاز دارند.
معمولاً بچه هایی که والدینی منضبط و در عین حال با محبت دارند ، از نظر مهارت های
اجتماعی بهتر و عملکرد شان در مدرسه مثبت تر از بچه هایی است که والدین شان ، آنها
را زیاد محدود میکنند یا کاملاً آزاد میگذارند ، است . در این رابطه توصیه های
زیر ضروری به نظر میرسند :
در ضمن این که فعالیت های بچهها را هدایت میکنید ، از ایجاد محدودیت های غیر
ضروری و تسلط بر اوضاع بپرهیزند.
هنگامی که از فرزند خود میخواهید کاری را انجام دهد ، برایش دلایل کافی بیاورید.
برای مثال ، بگویید : لطفاً کامیونت را از روی پلهها بردار ، چون ممکن است پای
کسی به آن بر خورد کند و پرت شود. نه این که بگویید : این کار را انجام بده ، چون
من میگویم .
به صحبت های فرزند خود گوش دهید تا به خواسته های او پی ببرید و این که آیا به
کمک خاصی نیاز دارد یا نه ؟
موقع عصبانیت ، عشق و علاقه و احترام خود را نسبت به فرزندتان نشان دهید. از کار
او انتقاد کنید، نه از خودش . مثلاً بگویید : من دوستت دارم ، اما این صحیح نیست
که روی دیوارها نقاشی بکشی . وقتی این کار را انجام میدهی ، من عصبانی میشوم.
به فرزندتان در انتخاب راه و حل مشکلات کمک کنید. شما ممکن است از فرزند 4 ساله
خود بپرسید : چه کار کنیم که دیگر کوین به اسباب بازی های تو دست نزند ؟
مثبت نگر و مشوق کودک خود باشید. او را به خاطر کار نیک تشویق کنید. لبخند رضایت و
تشویق شما ، بیش تر از تنبیه های سخت ، رفتار خوب را در کودکان شکل میدهد.
اجازه دهید بچهها خیلی از کارها را خودشان انجام دهند : کودکان به مراقبت زیادی
نیاز دارند ، ولی کم کم یاد میگیرند که با انجام کارهایی مانند ، پوشیدن لباس و
مرتب کردن اسباب بازی های خود ، مستقل شوند و اتکا به نفس خود را تقویت کنند.
بسیار اهمیت دارد که در هر کاری به جای آنها تصمیم گیری نکنید و اجازه بدهید
خودشان تصمیم بگیرند. به یاد داشته باشید ، فقط زمانی به آنها حق تصمیم گیری
بدهید که یک راه بیش تر وجود نداشته باشد.
فرزندان خود را تشویق کنید با بچه های دیگر بازی کنند و درکنار بزرگ ترهایی بمانند
که از اعضای خانواده آنها نیستند. بچه های پیش دبستانی به خصوص به این فرصت های
اجتماعی بیش تر نیاز دارند تا یاد بگیرند که چگونه از دید دیگران به مسائل نگاه کنند.
اگر بچهها قبلاً تجربیاتی از برخورد و نشست و برخاست با بزرگسالان وبچه های دیگر
داشته باشند، با معلمان و همکلاسی های خود سازگاری بیش تری خواهند داشت.
زبان و دانش عمومی
بچهها در مدرسه در فعالیت هایی شرکت میکنند که نیازمند استفاده از زبان و حل
مسائل هستند . بچه هایی که نمی خواهند و یا نمی توانند به راحتی با دیگران ارتباط
بر قرار کنند ، در مدرسه با مشکلات متعددی روبرو میشوند. راه های زیادی وجود دارد
که به بچهها کمک کنید تا بیاموزند که چگونه با دیگران ارتباط برقرار کنند ، به حل
مشکلاتشان بپردازند و کمک خود را از جهان پیرامون افزایش دهند. در این زمینه میتوانید
به صحبت های فرزند خود گوش دهید تا به خواسته های او پی ببرید
به فرزندان خود فرصت هایی برای بازی بدهید: بچهها از طریق بازی میآموزند.
بازی راهی طبیعی است برای آنها تا بتوانند کشف کنند ، خلاق شوند و مهارت های علمی
و اجتماعی خود را رشد دهند. بازی همچنین به آنها کمک میکند ، مشکلات خود راحل
کنند. بچهها از طریق بازی با بلوکها ، با هندسه ، اشکال و توازن آشنا میشوند و
میتوانند ضمن بازی با دیگران به سازگاری برسند.
از بدو تولد با بچه های خود حرف بزنید: نوزادان
نیازمند شنیدن صدای شما هستند. رادیو و تلویزیون نمی توانند جای شما را بگیرند ؛
زیرا آنها قادر نیستند به غان و غون بچهها پاسخ گویند. هر قدر با کودکان خود بیش
تر صحبت کنید ، بعدها مهارت بیش تری در حرف زدن پیدا خواهند کرد . صحبت با بچهها
تنها فهم و درک آنها را نیز از مقوله زبان و جهان پیرامون افزایش میدهد.
فعالیت های روزانه ، همچون خوردن شام و حمام کردن
، فرصت هایی گاه مفصل برای صحبت کردن درباره اتفاقات پیش آمده و پاسخ به سؤالات
فرزندانتان فراهم میآورد. برای مثال :" اول درپوش راه خروجی آب را بگذار ،
حالا شیر آب را باز کن. میبینم که میخواهی اردکت را در وان بگذاری . فکر خوبی
است. نگاه کن اردکت زرد است ...."
به حرف و خواسته های بچه های خود گوش کنید: بچهها افکار ، احساسات ، شادیها ، غمها
، امیدها و ترس های مخصوص به خود را دارند. برای رشد مهارت های زبانی ، آنها را
به حرف زدن تشویق کنید. گوش کردن بهترین راه برای پی بردن به افکار آن هاست و کشف
آنچه که میدانند و آنچه که نمی دانند و همین طور چگونگی فکر کردن و آموختن آنها
. شما با این رفتار نشان میدهید که احساسات و عقاید آنها ارزشمندند.
از فرزندان خود سؤال کنید و به سؤالات آنها پاسخ گویید: به خصوص به سؤالاتی که
پاسخی بیش از بله و خیر دارند. برای مثال ، خیلی از بچه های 2 تا 3 ساله هنگام قدم
زدن در پارک ، میایستند و شروع به جمع آوری برگها میکنند. شما
میتوانید به آنها نشان دهید که برخی از برگها شبیه به هم و برخی دیگر متفاوتند.
میتوانید از بچه های بزرگ تر سؤال کنید که چه چیزهای دیگری روی درختان میرویند.
سؤال کردن به بچهها کمک میکند ، یاد بگیرند اشیای گوناگون را مقایسه و یا طبقه
بندی کنند. به سؤالات آنها با تأمل پاسخ دهید و در صورت امکان تشویقشان کنید ،
پاسخ سؤالاتشان را خودشان پیدا کنند. در صورتی که پاسخ سؤالی را نمی دانید ،
بگویید نمی دانم و سعی کنید به کمک فرزندتان جواب آن را بیابید.
هر روز با صدای بلند برای فرزند خود کتاب بخوانید : خواندن میتواند از بدو تولد
آغاز و تا پیش از دبستان ادامه یابد. ممکن است فرزندتان مفهوم داستان یا شعری را
که میخوانید ، درک نکند ، ولی برای او فرصتی به وجود میآید تا زبان یاد بگیرد ،
از موسیقی صدای شما لذت ببرد و به شما نزدیک شود. لازم نیست حتماً خواننده ای بی
نظیر باشید تا فرزندتان از خواندن شما و از با شما بودن لذت ببرد. گاهی میتوانید
فرزندتان را به کتابخانه ای عمومی ببرید تا از کتاب های داستان آن جا لذت ببرد.
مواد خواندنی را در دسترس کودکتان قرار دهید: اگر کتاب و مواد خواندنی در دسترس
کودکان باشد ، علاقه آنها به زبان آموزی و یادگیری رشد سریع تری خواهد داشت.
برنامه تماشای تلویزیون فرزندتان را کنترل کنید: تلویزیون ، پس از پدر و مادر ،
معلمی است که تأثیر بسیاری بر فرزندان ما دارد. برنامه های تلویزیونی خوب قادرند
بچهها را وارد دنیای تازه ای کنند و یادگیری آنها را افزایش دهند. اما برخی
برنامه های تلویزیونی زیان آورند و زیاد تماشا کردن تلویزیون هم میتواند بسیار
مضر باشد.
در بر خورد با تواناییها و علایق کودکان خود واقع بین باشید: اگر ارزیابی درستی
از توانایی فرزندتان داشته باشید ، او در مدرسه عملکرد بهتری خواهد داشت . باید
استانداردهای مهم را بشناسید . بچه های پیش دبستانی خود را برای انجام کارهای جدید
تشویق کنید. اگر بچهها به مبارزه با مشکلات خوانده نشوند ، خسته خواهند شد. بچه
های که خیلی زود کنار گذاشته میشوند و یا انجام کارهایی از آنها خواسته میشود
که علاقه ای به آنها ندارند ، مأیوس و سرخورده میشوند. اجازه ندهید فرزندانتان ؛
القاب ناشایست داشته باشند. القابی مانند " ابله " یا " کودن
" تأثیر منفی
زیادی بر اعتماد به نفس و عملکرد آنها میگذارند. به یاد داشته باشید بچه هایتان
را برای انجام کارهای خوب تشویق کنید.
فرصت هایی برای کار و مشاهده بیش تر فراهم کنید:
بچهها هر اندازه تجربه بیش تری به دست آورند ، بیش تر درباره جهان اطراف خود میآموزند.
مهم نیست کجا زندگی میکنید. جامعه میتواند زمینه تجربیات جدیدی را فراهم کند. در
محله های اطراف قدم بزنید و با اتوبوس به جاهای گوناگون بروید. از موزهها ،
کتابخانهها ، باغ و حشها و جاهای دیگر دیدن کنید.
اگر در شهر زندگی میکنید ، روزی را در حومه شهر بگذرانید و اگر در حومه زندگی میکنید
، روزی را در شهر سپری کنید. به بچه های خود اجازه دهید به موسیقی گوش کنند ،
بنوازند و نقاشی کنند. از آنها بخواهید در فعالیت هایی که به رشد قوه تخیل آنها
کمک میکند ، شرکت کنند و بتوانند به بیان عقاید و احساسات خود بپردازند.
بازی و اسباب بازی برای کودکان بسیار مهم می باشد. به طوری که
آنها بیشترین ساعات بیداری خود را به بازی و فعالیت می پردازند. کودکان زمان بازی
را بسیار دوست داشته و این زمان را بر هر چیز دیگری مقدم می دارند. انتخاب اسباب
بازی مناسب برای کودکان در هر سنی بسیار حائز اهمیت است. به طوری که بهترین و
مناسب ترین اسباب بازی برای کودکان به ویژه در سنین پیش دبستانی، اسباب بازی های
آموزشی است. چرا که این گروه از اسباب بازی ها موجب پرورش تفکر، تخیل، سرگرمی، لذت
و مهمتر از همه یادگیری در کودک می گردد و او را با مفاهیم و دنیای پیرامون آشنا
می سازد. علاوه بر اینها، اسباب بازی باید از ایمنی و کیفیت لازم برخوردار باشد.
به اعتقاد انجمن جهانی تعلیم و تربیت دوران کودکی ( ACEI )[1]، اگر اسباب بازی های کودکان
به دقت انتخاب شوند، موجب ارتقای کیفیت بازی و رشد کودک می گردند. اسباب بازی های
آموزشی، نقش بسزایی در رشد کودکان پیش دبستانی ایفا می نمایند. آنها موجب بالا
رفتن هوش، مهارتهای اجتماعی و همچنین رفتارهای احساسی کودکان می گردند. اینگونه اسباب
بازی ها طراحی شده اند تا دید وسیع تری در گروه های سنی مختلف ایجاد نمایند.
هدف از اسباب بازی های آموزشی:
به طور کلی اسباب بازی های آموزشی دو هدف عمده دارند: یکی
سرگرمی و دیگری توسعه مهارتهای کودکان. اولین هدف کاملا روشن است. کودکان دوست
دارند که بازی کنند. بنابراین تمام اسباب بازیها به انضمام اسباب بازیهای آموزشی،
برای کودکان جنبه سرگرمی دارند مگر اینکه کودک، خود تمایلی به بازی کردن نداشته
باشد. دومین هدف اسباب بازی های آموزشی توسعه مهارتهای کودکان می باشد. اما این
هدف برای همگان کاملا واضح و روشن نیست. بیشتر والدین فکر می کنند که تنها هدف
اسباب بازی ها تفریح و سرگرمی است. آنها نمی دانند که اسباب بازی های آموزشی برای
کمک به آموزش بهتر کودکان طراحی شده اند. به همین دلیل است که در انتخاب اسباب
بازی، بیشتر اسباب بازی هایی که جنبه لوکس و فانتزی دارند را برای کودکانشان
خریداری می نمایند.
اسباب بازی های مناسب برای کودکان پیش دبستانی
اسباب بازی های علمی و طبیعی:
اسباب بازی های علمی برای این گروه سنی، دنیایی از علم هستند.
اینگونه اسباب بازی ها این شانس را به کودک می دهند که دنیای اطراف را کشف کرده و
دامنه دانستنی های خود را افزایش دهند. اما متاسفانه والدین هنگام انتخاب اسباب
بازی، کمتر به دنبال خرید اینگونه اسباب بازی ها هستند.
پازل ها و بازی های حل مسئله:
امروزه پازلها و بازیهای حل مسئله در اشکال و ابعاد مختلف به
وفور در بازار یافت می شوند. کیفیت و طراحی آنها نیز روز به روز بهتر و متنوع تر
می شود. پازلها با توجه به ماهیتی که دارند قدرت تمرکز، تفکر خلاق و منطقی را در
کودکان افزایش داده و کودکان را وادار به تفکر می کنند. کودک با تمرکز بر روی پازل
به راحتی قطعه ها را جابجا کرده و آنرا حل می کند. به طوری که در بعضی مواقع موجب
حیرت والدین خود می شود. پازلها و بازیهای حل مسئله بهترین نوع اسباب بازی های
آموزشی برای کودکان سنین پیش دبستانی هستند. زیرا آنها چند بعدی و قابل لمس هستند،
مدلهای مختلف برای سنین مختلف وجود دارد و کودک می تواند به تنهایی و یا با دوستان
خود به بازی بپردازد.
لگو:
لگوها قطعاتی هستند که کودکان از طریق متصل کردن آنها به
یکدیگر، اشکال مختلفی را می سازند. این بازی بسیار مورد توجه و علاقه کودکان می
باشد. لگوها به تفکر، ابتکار و خلاقیت کودک کمک بسیاری می نمایند.
تخته سیاه یا وایت برد:
تخته سیاه یا وایت برد یکی از انعطاف پذیرترین اسباب بازی های
گروه سنی پیش دبستانی است که برای رشد خلاقیت کودکان بسیار مفید هستند. کودک از
طریق تخته سیاه یا وایت برد، نوشتن و نقاشی کردن را تجربه کرده و نقش افراد مختلف
به ویژه معلم را بازی می کند.
ابزار و آلات موسیقی:
موسیقی نقش بسزایی در رشد فکری و شخصیتی کودک دارد. اگر کودک
شما کوچکترین توجهی به موسیقی نشان می دهد، وقت آن است که او را با یک ابزار واقعی
موسیقی آشنا کنید. والدین می توانند با در اختیار گذاشتن آلات گوناگون موسیقی
همچون پیانو، گیتار و ... در سایز کوچک، دید کودک را در موسیقی گسترش داده و این
فرصت را به کودک بدهند که نه تنها عشق و علاقه خود را به موسیقی افزایش دهد بلکه
مهارتهای هنری خود را نیز به معرض نمایش گذاشته و خود را کشف نماید.
دوچرخه:
داشتن دوچرخه به عنوان اسباب بازی، برای یک کودک پیش دبستانی
نهایت آرزوست. والدین باید هنگام خرید دوچرخه دقت کرده و سایزی که مناسب با قد و
جثه کودک است را خریداری نمایند و از سلامت و استاندارد بودن دوچرخه اطمینان حاصل
نمایند..
چگونگی رفتار با كودكان پیش دبستانی
جدا شدن از آغوش گرم مادر و پدر و آغاز زندگی مستقل
و ورود به جامعه ای بزرگتر از خانه ، برای اكثر بچه ها سخت و دشوار است و همراه با
دلهره و ترس و اضطراب است ، اما چاره ای نیست. راهی است كه باید همه آن را طی
كنند. البته برای پدر و مادر هم سخت است. باید فرزندشان را در مدرسه بگذارند و
تنها به خانه بازگردند. شش تا هفت سال لحظه به لحظه با هم بودن و وابستگی ، اكنون
دور شدن از یكدیگر، آن هم به مدت سه تا چهار ساعت در روز.
اما آیا می توانیم به خاطر این احساسات فرزندمان را به
مدرسه نبریم ؟ امكان ندارد.
باید با این وابستگی ها مبارزه كرد اما چگونه ؟ اگر می
خواهید پاسخ سؤالتان را بیابید این مقاله را با دقت مطالعه كنید.
اصولاً بچه هایی وابستگی شدید به پدر و مادر و خانه شان
دارند كه در دوران قبل از مدرسه از پدر و مادر لحظه ای جدا نشده باشند . یعنی پا
به مهد كودك و پیش دبستانی های متعهد تحت نظارت آموزش و پرورش نگذاشته باشند.
معمولاً این بچه ها به هنگام مدرسه رفتن مشكل دارند، اما بچه هایی كه از قبل ، به
دلیل شاغل بودن مادر و یا دلایل دیگر نیمی از اوقات خود را در مهد كودك ها وپیش
دبستانی ها گذرانده باشند به راحتی روز اول مدرسه را نیز می پذیرند و از والدینشان
جدا می شوند. پس می توان نتیجه گرفت كه مهد كودك و پیش دبستانی ها می
تواند مفید باشد.
در حالی كه بسیاری
از والدین از گذاشتن فرزندشان در مهد كودك ها واهمه دارند و می ترسند .
بچه ها با رفتن به مهد كودك سریع تر طعم استقلال را می
چشند و اصولاً این بچه ها اعتماد به نفس بیشتری دارند. بهترین سن برای ورود به مهد
كودك سه تا چهار سالگی است. اگرچه یك مادر شاغل مجبور است فرزندش را زودتر به مهد
كودك بفرستد.
حال اگر شما كودكی دارید كه هرگز به مهد كودك نرفته و
رفتن به پیش دبستانی اش نیز نزدیك است به شما پیشنهاد می كنیم برای این
كه او و شما به راحتی پیش دبستانی را بپذیرید و خاطره ای خوش برای خود
و شما به وجود آورد این چند نكته را به خاطر بسپارید :
1 - به هنگام ثبت نام ،
فرزندتان را با خود به همراه ببرید، تا او با محیط پیش دبستانی آشنا شود. حتی در
صورت امكان كلاس او را نشان دهید. اجازه دهید دقیقه ای
بر روی صندلی و نیمكت بنشیند. خوشبختانه در پیش دبستانی فرخنده ما حدود یک هفته
زودتر از کودکان می خواهیم که به همراه والدین خود به پیش دبستانی آمده و با مدیر
و مربیان پیش دبستانی آشنا شده و کمی با قوانین پیش دبستانی مثل صف بندی در حیاط
آشنا می شوند و با همکلاسی های هم سن و سال خود آشنا می شوند .
2 - فرزندتان را با خود برای خرید كیف و وسایل مدرسه به
همراه ببرید و بگذارید سر ذوق بیاید . جلوی او به دیگران نگویید كه فرزندم دوست
ندارد به پیش دبستانی برود و او به من وابسته است و من نگرانم . بلكه به او اعتماد
به نفس بدهید و طوری كه او بشنود بگویید: فرزندم برای رفتن به پیش دبستانی دقیقه
شماری می كند. فرزندم می خواهد هر چه زودتر به پیش دبستانی برود و
خلاصه با زبانی كودكانه و قابل فهم فرزندتان را از مزایای پیش دبستانی و
با سواد شدن آگاه كنید.
3 - استقلال
و متكی بودن به خود را در او زنده كنید.
4 – داستان هایی برای فرزندتان بخوانید كه مضمون آن رفتن
به پیش دبستانی یا مدرسه و موفق شدن باشد.
5 - روز اول حتماً به همراه فرزندتان به پیش
دبستانی بروید. او را تنها رها نكنید. با ملایمت رفتار كنید. در صورت
امكان با روپوش مخصوص پیش دبستانی از او عكس بگیرید. او را تشویق به
رفتن به پیش دبستانی كنید. شاید لحظات اول و روزهای اول بی تابی كند
اما با صبر و حوصله رفتار كنید
شب او را زود بخوابانید .
صبحانه ای كه دوست دارد به او بدهید و سپس او را به پیش دبستانی بفرستید.
اگر خودتان نیز نگران
دوری فرزندتان هستید و دست كمی از او ندارید ، هیچ گاه در برابرش ابراز نكنید بلكه
به او بفهمانید از رفتن فرزندتان به پیش دبستانی خوشحال هستید. حتی از این كه
او آن قدر بزرگ شده كه به پیش دبستانی برودو کارهای خوب و شعرهای زیبا
و مهارت های گوناگون و خواندن حروف و کلمات فارسی و قرآنی را یاد
بگیرد افتخار می كنید .
در نهایت از مربی می
توانید كمك بگیرید. مطمئن باشید پیش دبستانی ، محیطی امن و سالم برای
فرزندتان است و مربیان و دیگر اعضای مدرسه با آغوشی باز فرزندتان را می پذیرند و
آنها را به پیش دبستانی عادت می دهند. پس با خیالی آسوده فرزندتان را به دبستانی
بفرستید . خدا به همراهش باشد.
نوآموزانی که دوره پیش دبستانی را می گذرانند موفق ترند
مدیرکل دفتر خلاقیت و نوآوری در آموزش و
پرورش پیش دبستانی و ابتدایی تاکید کرد: نوآموزانی که دوره پیش دبستانی را
گذرانده باشند در عرصه های مختلف اجتماعی و علمی موفق تر از دیگر همسالان خود
هستند.
علیرضا رحیمی در گفتگو با خبرنگار مهر با
اشاره به اینکه دوره پیش دبستانی یکی از اثر گذارترین دوره های رشد است ،گفت:
کاهش افت تحصیلی در دوران تحصیل، شرکت در کارهای دسته جمعی و سازگاری
اجتماعی از مزایای دوره پیش دبستانی است.
وی از توسعه دوره پیش دبستانی در سال های
آینده خبر داد و اظهار داشت: اگرچه آموزش و پرورش با محدودیت هایی از جمله
منابع مالی و توازن نیروی انسانی مواجه است ولی سعی ما بر این است که این آموزش
ها را توسعه دهیم.
مدیرکل دفتر خلاقیت و نوآوری در آموزش و
پرورش پیش دبستانی و ابتدایی افزود: همه تحقیقات علمی نشان می دهد که
کودکانی که دوره پیش دبستانی را گذرانده باشند در جنبه های مختلف علمی و
اجتماعی در دوره های بعدی موفق تر از کسانی هستند که این دوره را طی
نکرده اند.
رحیمی همچنین از اجرای طرح آموزش
قرآن در بین دانش آموزان پایه سوم ابتدایی در سال تحصیلی جدید خبر داد و
افزود: روخوانی و روانخوانی قرآن از اهداف دوره ابتدایی است و دانش آموزان باید
بعد از اتمام این دوران با نماز و روزه کاملا آشنایی
داشته و در این زمینه رغبت کامل داشته باشند.
وی با بیان اینکه در مقطع کنونی
دانش آموزان دوره ابتدایی بر روخوانی قرآن مسلط نیستند، ادامه داد : آموزش قرآن
امسال در 30 درصد از کلاس های پایه سوم در مدارس سراسر کشور اجرا می شود تا مشکل
عدم روخوانی صحیح را که گریبان گیر دانش آموزان است حل کنیم.
مدیرکل دفتر خلاقیت و نوآوری در آموزش و
پرورش پیش دبستانی و ابتدایی گفت: طبق یک بررسی کارشناسانه پی بردیم که
فاصله زیاد زنگ قرآن تسلط روخوانی را از دانش آموزان می گیرد پس تصمیم گرفتیم که
این آموزش ها را طی دو ماه اول سال جاری به صورت فشرده ارائه دهیم ضمن
اینکه آموخته های سال تحصیلی قبل نیز توسط معلم برای دانش آموزان تکرار می
شود.
کاهش جرم و پيشرفت تحصيلي از مزاياي افزودن دوره پيش دبستاني
به آموزش و پرورش رسمي است
کارشناس مسئول بهبود فناوري پرورشي وتربيت
بدني وزارت آموزش وپرورش گفت: ايجادتغيير در ساختار نظام آموزشي بدون توجه به تمام
عوامل موثر در اين نظام نمي تواند، اهداف نظام آموزش وپروش کشور را تامين کند. نازيلا
کريمي در گفت وگو با ايسنا، با بيان اين مطلب گفت: اگر نگاه ما به نظام آموزشي
رويکردي سيستمي است بايد ارتباط بين اجزا» مختلف اين سيستم درنظرگرفته شود، چرا که
ساختار به عنوان بخشي از سيستم در کنار اجزايي هم چون فرآيندها، اهداف، کارکنان،
روابط دروني و بيروني و منابع و محيط آن معنا پيدامي کند و عوامل زيادي در کنار
اين ساختار، نظام آموزشي را تشکيل مي دهد. وي با بيان اين که تغييرساختارنظام و
تبديل دو دوره شش ساله داراي نکات مثبت ومنفي است و بايد به
هريک
از آن ها به دقت پرداخته شود، تصريح کرد: از جمله موارد خوب و مثبت طرح جديد
واردکردن دوره پيش دبستاني به آموزش وپرورش رسمي است. براساس تحقيقات علمي،
تاثيرات مثبت اين طرح همچون افزايش خلاقيت، کاهش جرم اجتماعي در سنين بالاتر و
پيشرفت تحصيلي ثابت شده و از جمله نقاط قوت اين طرح است. اين کارشناس آموزش وپرورش
همچنين حذف دوره پيش دانشگاهي را نيز از ديگر مزاياي اين طرح عنوان کرد و افزود:
تنها بخشي از دانش آموزان پس از پايان دوره دبيرستان وارد دانشگاه مي شوند و يک
سال حضور در دوره پيش دانشگاهي نمي تواند نياز آنان را براي آينده تامين کند و
دروس پيش دانشگاهي را مي توان در قالب درس هاي پيش نياز در دانشگاه ها ارائه کرد.
اگر افکار گذشته بر
کلاس هاي درس حاکم باشد، با تغيير ساختار هم نبايد منتظر تحول باشيم
به گفته کريمي،
چنانچه ساختار متحول و نو شود، اما افکار گذشته همچنان بر کلاس هاي درس حاکم باشد،
نبايد منتظر تحول در نظام آموزشي باشيم، چون تغيير ظاهري نمي تواند محتواي نظام را
تغيير دهد و با توجه به اين که ساختار آموزشي بسيار گسترده است، به نظر مي رسد اين
طرح در مدت زمان کوتاه قابل اجرا نبوده و نتايج مورد نظر را به بار نخواهد آورد.
وي افزود : اگر فقط ساختار را نوکنيم ولي انديشيدن را وارد کلاس ها نکنيم، نبايد
منتظر تحولي باشيم. تفاوتي ندارد که نظام آموزشي چگونه تقسيم شده باشد، آنچه مهم
است توانمند کردن بزرگ ترين سرمايه اين نظام يعني نيروي انساني است. معلمان
توانمند و آگاه و دلسوز که به فکر بارورکردن انديشه ها و کمک به توسعه شناخت دانش
آموزان هستند در هر ساختاري مي توانند کار کنند. اين کارشناس حوزه فناوري پرورشي
وتربيت بدني وزارت آموزش وپرورش تاکيدکرد: اگر اين تغيير ساختار به درستي بررسي و
اجرا شود، مي تواند کل کشور را پيش ببرد، اما اگر براساس تصميم هاي سطحي، سلايق
شخصي مديران و صرف تغيير، نظام آموزشي را عوض کند مسلما به نتايج مطلوب نخواهيم
رسيد. وي اظهارکرد: قبل از پرداختن به بحث در تغيير ساختار نظام، ابتدا بايد هدف
وزارتخانه از اين تغييرساختار مشخص شود، چون تا وقتي که اهداف طرح مشخص نباشد، نمي
توان استدلال مناسبي از آن داشت. اگر هدف از تغيير، ارتقا» کيفيت آموزشي است، بايد
بتوانيم تجلي کيفيت را در تربيت دانش آموزان موفق، خلاق و مسئول و متعهد و
کارآفرين مشاهده کنيم. وي همچنين خاطرنشان کرد: حجم کتاب هاي ما نسبت به نظام
چهارساله قبل کمتر و تغييراتي در محتوا و شيوه ارائه مطالب اعمال شده، اين در حالي
است که مشکلات تدريس معلمان همچنان به قوت خود باقي است. کريمي در بخش ديگري از
سخنان خود با اشاره به برخي از مشکلات فعلي آموزش، افزود: بايد بدانيم تبعات هر
تصميم چگونه کل نظام آموزشي را تحت تاثير خود قرارمي دهد. اگر با ديدگاه فراکنشي و
آينده نگر تصميم بگيريم و برنامه ريزي کنيم و فقط نسخه اي موقتي براي مشکلات کنوني
نپيچيم و واکنشي برخوردنکنيم، مي توانيم به رشد و تعالي نظام آموزشي اميدوار
باشيم. به گفته اين کارشناس، الگوبرداري صرف از نظام هاي آموزشي کشورهاي موفق و
اجراي آن در کشور نتيجه اي جز دورکردن مديران از اهداف اصلي آموزشي نخواهد داشت و
اين امر در شرايطي رخ مي دهد که همه مي دانيم آموزش وپرورش موثر و موفق و کارآمد
چه تاثيراتي مي تواند در پيشرفت کشور داشته باشد. وي تاکيدکرد: مي توان به جاي
اجراي صرف طرح هاي مذکور که علاوه بر هدررفتن منابع زياد و با صرف نيروي عظيم فکري
و انساني در نهايت کنارگذاشته مي شود، اين گونه تغييرات را بومي کرده و براساس
شرايط و اهداف نظام آموزش وپرورش کشورخودمان، براي اجرا برنامه ريزي کنيم. کريمي
در پايان سخنان خود پرسش هايي را درباره اين تغيير و تحول مطرح که آيا با تغيير
ساختار تحولي در کارکنان آموزش وپرورش ايجادمي شود؟ آيا بازآموزي، توسعه و بهسازي
کارکنان مورد توجه خواهد بود؟
آيا با تغيير ساختار، معلمان ما در امر تدريس ماهرتر و
تواناتر خواهند شد؟ آيا نحوه کلاس داري و تعامل با دانش آموزان در اين تغيير
ساختار دگرگون خواهد شد؟ آيا دانش آموزان در اين تغيير ساختار به تفکر خلاق و
توسعه خويشتن و عزت نفس مي رسند؟ آيا محتواي کتاب هاي درسي دچار دگرگوني خواهند
شد؟ آيا فناوري هاي نو آن گونه که شاسيته است در مدارس راه خواهند يافت؟ آيا
مديران با اين تغيير ساختار نگرش جديدي پيدا خواهند کرد؟ آيا تعامل با کارکنان
بهتر خواهد شد؟ نحوه توزيع منابع و تجهيزات يا تغيير ساختار چگونه خواهد بود؟ وي
تاکيدکرد که تمامي اين سوالات نيازمند دقت و بررسي و رسيدن به پاسخي کارشناسانه
است و پاسخ به آن ها از سوي مسئولان وزارت آموزش و پرورش مسلما بسياري از دغدغه و
نگراني هاي فعلي از طرح تغيير ساختار نظام را از ميان خواهد برد.
تست هوش بچه های
پیش دبستانی!!!
از بچه های
پیش دبستانی این سوال پرسیده شد:
اتوبوس شکل زیر در حال حرکت به کدام سمت است؟
با دقت به تصویر نگاه کنید. آیا جواب این سوال را می دانید؟
..
.
.
.
.
.
راهنمایی: یکی از جهت های راست یا چپ...
.
.
.
.
.
یه کم دیگه فکر کنید...
.
.
.
.
.
نمی دونید؟ باشه بهتون می گم.
.
همه بچه های پیش دبستانی پاسخ دادند: به سمت چپ.
وقتی از آنها سوال شد چرا سمت چپ؟ آنها پاسخ دادند:
چون درب اتوبوس در شکل دیده نمی شود
بازيگوشي کردن کودک نوعي جلب توجه والدين و تقاضاي محبت بيشتر
است.
زماني که به کودک
اجازه مي دهيم مهارت هاي جديدي را بياموزد و به شيوه زندگي تازه اي قدم بگذارد، با
مشکلات تازه اي نيز رو به رو خواهيم شد زيرا کسب مهارت هاي جديد با دشواري هاي
مخصوص به خود همراه است. در اين گروه سني، کودکان نمي توانند سرعت عمل داشته
باشند. زمان بندي و تنظيم يک برنامه روزانه فشرده براي آنان مفهومي نخواهد داشت.
بازيگوشي کودکان راهي غير مستقيم است براي جلب توجه والدين، ياري خواستن از آنان و
تقاضاي محبت بيشتر. اگر فرزند شما تقاضاي کمک مي کند ، بهتر است به جاي اين که او
را وادار کنيد که کارش را انجام دهد به او کمک کنيد ؛ اما مراقب باشيد! آيا او به
کمک شما نياز دارد؟ به طور مثال اگر فرزند چهار تا شش ساله شما براي بستن بند کفش
خود از شما کمک مي خواهد به او کمک کنيد ؛ اما اگر روي صندلي نشسته و از شما مي
خواهد که کفش او را برايش ببريد تا بپوشد ، تسليم نشويد، حتي اگر وضعيت را بدتر
کند. زيرا در مدت کوتاهي او به کودکي تنبل و وابسته به شما تبديل خواهد شد.
راه حل ديگري که براي حل مسئله بازيگوشي
کودکان مطرح مي شود اين است که وقت بيشتري در اختيارشان بگذاريد تا کارهاي روزانه
را به موقع انجام دهند. اگر لازم است مي توانيد يک جدول مصور تهيه کنيد. تصاويري
از کارهايي که از صبح تا شب بايد انجام دهد تهيه کنيد. مثل لباس پوشيدن، غذا
خوردن، مسواک زدن، کتاب خواندن و ... و روي يک پوستر بزرگ بچسبانيد. مي توانيد از
فرزند خود عکس بگيريد و آنها را در جدول مصور بچسبانيد. در يک طرف جدول عکس ماه و
ستاره بچسبانيد که شب را نشان بدهد و در طرف ديگر عکس خورشيد را بچسبانيد تا نشان
دهنده ي صبح و کارهاي مخصوص به آن باشد. روزهاي اول که کودک به جدول نگاه مي کند
ممکن است کمي گيج شود اما به تدريج با مسئوليت هاي خود آشنا خواهد شد. مي توانيد
شب قبل لباس هاي او را مرتب کنيد. در اين مرحله باز هم بر تحسين کردن و جايزه دادن
تأکيد مي کنيم. بداخلاقي و ترشرويي والدين تأثير خوبي نخواهد گذاشت.
مهمترين نکته اي که والدين بايد به آن توجه
کنند اين است که انجام کارهاي روزانه و مسئوليت هاي جزئي، بخش اصلي زندگي يک کودک
چهار تا شش ساله را تشکيل نمي دهند بلکه بازي کردن، جالب توجه ترين بخش زندگي او
به شمار مي رود. او از بازي کردن با کودکان ديگر، و با کساني که به چيزهايي نياز
دارند که او نياز دارد، و چيزهايي را دوست مي دارند که او دوست دارد لذت
مي برد.
بازي کردن با کودکان ديگر در اين سن بسيار
با اهميت است
هميشه
به خاطر داشته باشيد که کودک به خودي خود از احساسات همسن و سال
هاي خود اطلاعي ندارد، نياز به همکاري و همدردي و کمک به آنان را درک نمي کند ؛ او
بايد اين نوع مهارت ها را از بزرگترها بياموزد. مهارت هايي که به او کمک مي کند تا
به يک موجود اجتماعي تبديل شود. در اين بخش هم تشويق و تحسين کودک راه مناسبي براي
آموزش مهارت هاست. کودک نياز به راهنمايي هاي شما و تمرين بيشتر دارد. همکاري کردن
با ديگران، رعايت نوبت در بازي ها و رفتار عادلانه داشتن و حفظ آرامش ، مهارت هايي
هستند که بايد ياد گرفت و تنها يک اشاره کوچک شما کافيست ؛ ولي بايد صبر کنيد و
تمرين داشته باشيد تا به نتايج مطلوب برسيد. تا سن پنج سالگي، کودکان مي توانند
مهارت هاي پايه را براي بازي هاي کودکانه ياد بگيرند، به ويژه آنان که از سال هاي
قبل با بچه هاي هم سن و سال خود بازي مي کردند . در هر صورت همه ي آموزش ها نياز
به فرصت کافي دارند.
گفتار پاياني
اغلب والدين امروزي، احساسات خود را مانند اضطراب
داشتن، نگران بودن، عجله داشتن و ... در رفتار با کودکان خود منعکس مي سازند.
بيشتر والدين توقع دارند که فرزندانشان پيش از آنکه آمادگي کافي را کسب نمايند فرد
مسئولي باشند. از فرزندانشان مي خواهند که خوش اخلاق و مؤدب باشند، با بچه هاي
ديگر مشغول بازي شوند، همکاري داشته باشند، مفيد باشند، سريع راه بروند، سريع صحبت
کنند و ... و بالاخره به سرعت رشد کنند و بزرگ شوند. در حالي که کسب همه مهارت هاي
فوق نياز به فرصت کافي دارند. دانشمندان معتقدند که بزرگ شدن فرآيندي آرام تر و
پربارتر از آن چيزي است که واقعاً هست. بهتر
است که فشارها را از روي فرزندانمان برداريم و به آنها فرصت کافي بدهيم تا بتوانند
به آرامي و با کارداني در مراحل رشد خود قدم بردارند.
+ نوشته شده در شنبه ۳۰ دی ۱۳۹۱ ساعت ۷:۵۵ ق.ظ توسط كيانوش اماني
|